Uttarajjhayana v29.p11
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p11
- Language
- Sanskrit
v29.p11
uttarādhyayana-mūlasūtram - 2 - 17 / 554
tārthasādhunā codyate, yathā-āyuṣman ! kimevaṃ tvayā''hāratatpareṇaiva sthīyate ?, durlabhā khalviyaṃ manujatvādicaturaṅgasāmagrī, tata enāmavāpya tapasyevodyantumucitamiti, tataḥ kimityāha- 'coio paḍicorae'tti coditaḥ san praticodayati yathā kuśalastvamupadeśakarmaṇi na tu svayamanuṣṭhāne, anyathā kimevamavagacchannapi bhavānna vikṛṣṭaṃ tapo'nutiṣṭhati ?, śeṣaṃ tathaiva | āyariyapariccāī, parapāsaṃḍasevae |
gāṇaṃgaṇie dubbhūe, pāvasamaṇitti vuccaī ||
vṛ. 'ācāryaparityāgī' te hi tapaḥkarmaṇi viṣīdantamudyamayanti, ānītamapi cānnādi bālaglānādibhy dāpayantyato'tīvāhāralaulyāttatparityajanaśīlaḥ parān - anyān pāṣāṇḍānasaugataprabhṛtīn 'mṛdvī śayyā prātarutthāya peyā' ityādikadabhiprāyato'tyantamāhāraprasaktāṃstata eva hetoḥ sevate - tathā tathā'pasarpatīti parapāṣaṇḍasevaka:, tathā ca svecchāpravṛttatayā 'gāṇaṃgaṇie 'tti gaṇāgaṇaṃ ṣaṇmāsābhyantara eva saṃkrāmatīti gāṇaṅgaṇika ityāgamikī paribhāṣā, tathā cāgama:-“chammāsa'bdhaṃtarato gaṇā gaṇa saṃkamaṃ karemāṇo" ityādi, ata eva ca 'durnindāyāṃ', tataśca 'du:' iti ninditaṃ bhūtaṃ - bhavanamasyeti durbhūtaḥ, durācāratayā nindyo bhūta ityarthaḥ, tathaiveti sūtratrayārthaḥ || samprati vīryāticāravirahatastamevāha
aparaṃ
sayaṃ gehaṃ pariccajja, paragehaṃsi vāvare |
nimittena ya vavaharaī, pāvasamaṇitti vuccaī ||
vṛ. svameva svakaṃ, nijakamityarthaḥ, 'gehaṃ' gṛhaṃ 'parityajya' parihṛtya pravrajyāṅgīkaraṇataḥ 'paragehe' anyaveśmani 'vāvare' tti vyāpriyate-piṇḍārthī san gṛhiṇāmāptabhāvaṃ darśayan svatastatkṛtyāni kurute, paṭhyate ca- 'vavahare' tti tata eva hetorvyaharati-gṛhinimittaṃ krayavikrayavyavahāraṃ karoti, 'nimittena ca ' śubhāśubhasūcakena 'vyavaharati' dravyārjanaṃ karoti, aparaṃ ca pūrvavat | mū. (557) saṃnāipiṃḍaṃ jemei, nicchaī sāmudāniyaṃ | gihinisijjaṃ ca vāhei, pāvasamaṇitti vuccaī ||
vṛ. 'sannāya'tti svajñātayaḥ - svakīyasvajanāstairnijaka iti yathepsito yaḥ snigdhamadhurādirāhāro dīyate sa svajñātipiṇḍastaṃ 'jemati' bhuṃkte, 'necchati' nābhilaṣati samudānāni - bhikṣāsteṣāṃ samūhaḥ sāmudānikam, 'acitta hastidhenoṣṭhakaṃ' iti ṭhak, bahugṛhasambandhinaṃ bhikṣāsamūhamajñātoñchamitiyāvat, gṛhiṇāṃ niṣadyā paryaṅkatūlyādikā śayyā tāṃ ca 'vāhayati 'tti sukhaśīlatayā''rohati śeṣaṃ tathaiveti sūtradvayārthaḥ ||
sampratyadhyayanārthamupasaṃharannuktarūpadoṣo sevanaparihārayoḥ phalamāha
mū. (558 ) eyārise paṃcakusīlasaṃvuḍe, rūvaṃdhare munipavarāṇa hiṭṭime | ayaṃsi loe visameva garahie, na se ihaṃ neva paratthaloe |
vṛ.‘etādṛśaḥ' yādṛśa ukta 'pañce 'ti pañcasaṅghayaḥ kṛtsitaṃ śīlameṣāṃ kuśīlāḥ- pārśvasthādayaḥ samāhṛtāḥ pañcakuśīlaṃ tadvadasaṃvṛttaḥ - aniruddhāśravadvāraḥ pañcakuśīlāsaṃvṛto rūpaṃ rajoharaṇādikaṃ . veṣaṃ dhārayati rūpadharaḥ sūtre tu prākṛtatvādvindunirdeśaḥ, 'munipravarāṇām' atipradhānatapasvināṃ 'hiṭṭhimo' adhastādvarttī, atijaghanyasaṃyamasthānavarttitvānnikṛṣṭa ityarthaḥ | etatphalamāha
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit