Uttarajjhayana v29.p10
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p10
- Language
- Sanskrit
v29.p10
vivāyaṃ ca udīrei, adhamme attapanhahā | vuggahe kalahe ratte, pāvasamaṇitti vuccai ||
vṛ. virūpo vādo vivādaḥ - vākkahastaṃ 'ca: ' pūraṇe 'udīrei 'tti kathañcidupaśāntamapyutprāpta'nādinā vṛddhi nayati, 'adharmaḥ' avidyamānasadācāraḥ 'attapaṇhaha 'tti ātmani praśna: ātmapraśnastaṃ hantyātmapraśnahā:, yadi kaścitparaḥ pṛchet kiṃ bhavāntarayāyī ātmā uta neti ?, tatastameva praśnamativācālatayā hanti, yathā - nāstyātmā pratyakṣādipramāṇairanupalabhyamānatvāt, tato'yukto'yaṃ praśnaḥ, sati hi dharmiṇi dharmāścintyanta iti, paṭhyate ca - 'attapannaha 'tti tatra ca āttāṃsiddhāntādiśravaṇato gṛhītāmātāṃ vā ihaparalokayoḥ sadbodharūpatayā hitā prajñām ātmano'nyeṣāṃ vā buddhi kutarkavyākulakīraṇato hanti yaḥ sa āttaprajñāhā āptaprajñāhā vā, 'vuggahe 'tti vyudgrahe daṇḍādighātajanite virodhe 'kalahe' tasminneva vācike 'raktaḥ' abhivaṣvaktaḥ, śeṣaṃ prāgvat || mū. (551 ) athirāsane kukkuīe, jattha tattha nisīaī | āsaṇami anāutte, pāvasamaṇitti vuccai ||
vṛ. aparaṃ ca asthirāsanaḥ kukuca: kukruco vā dvayamapi pūrvavat, 'yatra tatra' iti saṃsaktasarajaskādāvapītyarthaḥ 'niṣīdati' upaviśati 'āsane' pīṭhādau 'anāyuktaḥ' anupayuktaḥ san, śeṣaṃ prāgvat ||
sasarakkhāpāo suaī, sijjaṃ na paḍilehaī | saṃthāraeanāutto, pāvasamaṇitti vuccai ||
:
vṛ. tathā saha rajasā varttete iti sarajaskau tathāvidhau padau yasya sa tathā 'svapiti' śete, kimuktaṃ bhavati ? - saṃyamavirādhanāṃ pratyabhīrutayāṃ pādāvapramṛjyaiva śete, tathā 'śayyāṃ ' vasatiṃ na pratilekhayati, upalakṣaṇatvānna ca pramārjayati, 'saṃstārake' phalakakambalādau, supta iti śeṣaḥ, 'anāyuktaḥ ' "kukkuḍipāyapasāraṇa āyāmeuṃ puṇovi āuṃṭe" ityādyāgamārthānupayuktaḥ, anyatathaiveti sūtranavakārthaḥ || idānīṃ tapaācārātikramataḥ pāpaśramaṇamāhaduddhadahīvigaīo, āhārei abhikkhaṇaṃ |
arae a tavokamme, pāvasamaṇitti vuccaī ||
vṛ. dugdhaṃ ca kṣīraṃ dadhi ca tadvikāra eva dadhidugdhe, sūtre ca prāgvad, vikṛtihetutvādvikṛtī, upalakṣaṇatvād dhṛtādyaśeṣavikṛtiparigrahaḥ, 'āharāyati' abhyavaharati 'abhīkṣṇaṃ' vāraṃ vāraṃ, tathāvidhapuṣṭālambanaṃ vinā'pīti bhāva:, ata eva 'arataśca' aprītimāṃśca 'tapa:karmaṇi' anaśanādau, śeṣaṃ prāgvat || api ca
mū. (554) ¡ atthaṃtaṃmi ya sūraṃmi, āhārei abhikkhaṇaṃ || coio paḍicoei, pāvasamaṇitti vuccaī ||
vṛ.‘atthaṃtaṃbhi ya' tti ‘astānte' astamayaparyante, 'ca: ' pūraṇe, udayādārabhyeti gamyate, 'sūrye' bhāsvati āhārayatyabhīkṣaṇaṃ, kimuktaṃ bhavati ? - prātarārabhya sandhyāṃ yāvatpunaḥ punarbhukte, yadivā 'atthaṃtamayaṃmi ya'tti astamayati sūrye āhārayati, tiṣṭhati tu kimucyate ? iti bhāvaḥ, kimekadaivetyāha-'abhīkṣṇaṃ' punaḥ punaḥ dine dine ityuktaṃ bhavati, yadi cāsau kenacindri
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit