Uttarajjhayana v29.p127
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p127
- Language
- Sanskrit
v29.p127
uttarādhyayana- mūlasūtram - 2 - 26 / 1057
pakkimittu kālassa, kālaṃ tu paḍilehae ||3||
atrāpi vyākhyā, tathaiva, pāṭhadvaye'pi caturthapraharaviśeṣakṛtyābhidhānaprasaṅgena punaḥ praharatrayakṛtyābhidhānamiti mantavyam | 'āgate' prāpte 'kāyavyutsarge' ityupacārāt kāyavyutsargasamaye sarvaduḥkhānāṃ vimokṣaṇamarthāt kāyotsargadvāreṇa yasmin sa tathā tasmin śeṣaṃ prāgvat, yacceha sarvaduḥkhavimokṣaṇaviśeṣaṇaṃ punaḥ punarucyate tadasyātyantanirjarāhetutvakhyāpanārthaṃ, tatheha kāyotsargagrahaṇena cāritradarśana śrutajñānaviśuddharthaṃ kāyotsargatrayaṃ gṛhyate, tatra ca tṛtīye rātriko'tīcāraścintyate, yata uktam
"tattha paḍhamo caritte, daṃsaṇasuddhīya bīyao hoi | suyanāṇassa yatatito navaraṃ ciṃtei tattha imaṃ ||
,
taie nisāiyāraṃ" ti rātriko'ticāraśca yathā yadviṣayaśca cintanīyastathā''ha - rātrau bhavaṃ rātrikaṃ 'caḥ' pūraṇe atīcāraṃ cintayet 'anupuvvaso'tti ānupūrvvā krameṇa jñāne darśane cāritre tapasi taśabdādvīrye ca, śeṣakāyotsargeṣu caturviṃśatistavaḥ pratītaścintyatayā sādhāraṇaśceti noktaḥ | tataśca pāritetyādisūtradvayaṃ vyākhyātameva, kāyotsargasthitaśca kiṃ kuryādityāha - 'ki 'miti kiṃrūpaṃ 'tapo' namaskārasahitādi pratipadye'ham, evaṃ tatra vicintayet - varddhamāno hi bhagavān ṣaṇmāsaṃ yāvanniraśano vihṛtavān, tatkimahamapi niraśanaḥ śaknomyetāvatkālaṃ sthātumuta neti ?, evaṃ pañcamāsādyapi yāvannamaskārasahitaṃ tāvatparibhāvayet, uktaṃ hi
"ciṃte carame ukiṃ tavaṃ kāhaṃ ? |
chammāsāmekadiṇādihāṇi jā porisi namo vā ||"
uttarārddha spaṣṭam, evaduktārthanuvādataḥ sāmācārīśeṣamāha - 'pārie' tyādi prāgvat, navaraṃ 'tapaḥ ' yathāśakti cintitamupavāsādi 'saṃpratipadya' aṅgīkṛtya kuryāt siddhānāṃ 'saṃstavaṃ' stutitrayarūpaṃ, ' tadanu ca yatra caityāni santi tatra tadvandanaṃ vidheyaṃ, tathā cāha bhāṣyakāra:
"vaṃdittu niveyaṃti kālaṃ to ceiyāi yadi atthi |
-
to vaṃdatī kālaṃ ha ya tuleuṃ paḍikkamaṇaṃ ||"
iti sārddhatrayodaśasūtrārthaḥ || sampratyadhyayanārthamupasaṃharannāha
esā sāmācārī, samāseṇa viyāhiyā |
jaṃ carittā bahū jīvā, tinnā saṃsārasāgaraṃ || ttibemi || vṛ. 'eṣā' anantaroktā sāmācārī daśavidhā, ogharūpā (ca) padavibhāgātmikā ceha noktā, dharmakathā'nuyogatvādasya, chedasūtrāntargatatvācca tasyāḥ, 'samāsena' saṅkṣepeṇa 'viyāhiya'tti vyākhyātā, atraitrādarakhyāpanārthamasyāḥ phalamāha-'yāṃ' sāmācārīṃ 'caritvā' āsevya 'bahavaḥ' aneke jīvāstīrṇāḥ saṃsārasāgaraṃ prāgvaditi sūtrārthaḥ || 'iti' parisamāptau bravīmiti pūrvavat | | ukto ' 'nugamaḥ, samprati nayāḥ, te'pi prāgvadeva || adhyayanaṃ 26 samāptam
muni dīparatnasagāreṇa saṃśodhitā sampāditā uttarādhyayanasūtre ṣaḍviṃśatitamadhyayanasya bhadrabāhusvāmiviracitā niryuktiḥ evaṃ śāntyācārya viracitā saṭīkaṃ parisamāptā |
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit