Uttarajjhayana v29.p135
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p135
- Language
- Sanskrit
v29.p135
uttarādhyayana- mūlasūtram - 2 - 28 / 1076 bhāvaṃmi nāṇadaṃsaṇatavacaraṇaguṇā muneyavvā || nikkhevo ugaīe cauvviho duvvi0 || jāṇagasarīrabhavie tavvaritte a puggalāīsuṃ | bhāve paṃcavihā khalu mukkhagaīe ahīgāro ||
vṛ. nikkhevotyādi gāthāḥ ṣaṭ pratītārtha eva, navaraṃ 'tavvairitte ya niyalamāīsu' tti tadvyatiriktaśca nigaḍādibhyaḥ, ādiśabdātkārāgṛhādiparigrahaḥ, sūtratvācca pañcamyarthe saptamī, iha ca nigaḍādīnāṃ dravyatvāttanmokṣo'pi dravyamokṣa uktaḥ, aṣṭavidhakarmaṇā-jñānāvaraṇādadiniā mukta:tyakta ātmeti jñātavyo bhāvato mokṣaḥ, kathañcidravyaparyāyayorananyatvakhyāpanārthamitthamuktam, anyathā hi kṣāyikabhāva evātmano muktatvalakṣaṇo mokṣa ityucyate, āha-karmaṇo'pi dravyātvātkarmakṣayalakṣaṇatvāccāsya kathaṃ na dravyamokṣatā ?, ucyate, iha dravyavivakṣitatvātkṣāyikabhāvarūpasyaiva cāsyāśritatvānna doṣaḥ, athavā bhāvaśabdo'tra paramārthavacana:, tathā ca vaktāro bhavanti-ayamatra bhāva:-ayamata paramārtha ityarthaḥ, tataścāsyaivaikāntikātyantikatvena tāttvikatvādbhāvamokṣatvam, itarasya tu tadviparītvād dravyamokṣatvamityanavakāśa eva preraṇāyāḥ, 'tavvairitte ya jalathalāīsu' nti jalasthale pratīte ādiśabdādubhayaparigrahasteṣu prakramādyo mārgāḥ sa tadvyatirikto dravye munitavya iti saṃṭaṅkaḥ, bhāvo jñānadarśanatapaścaraṇaguṇā jīvaparyāyatvānmuktipadāvaptinimittatayā ca munitavyo mārga iti prakramaḥ | 'tavvairitte ya poggalāīsu'nti sūtratvāttadvyatiriktā ca prakramādravyagatiḥ pudgalādiṣu, ādiśabdājjīvaparigrahaḥ, vyaktibhedavivakṣayā ca bahuvacananirdeśaḥ, dravyatvaṃ cāsyā dravyaprādhānyavivakṣayā, anyathā hi pudgalādiparyāyatvādbhaterbhāvarūpataiva, yadivā dravyasya gatiḥ dravyagatiriti ṣaṣṭhīsamāsāśrayaṇānna doṣaḥ, bhāve ‘pañcavidhā' pañcaprakārā prastāvādgatirnārakatiryaṅgarāmaramuktyākhyagamyabhedena, mokṣagatyāsiddhigatyā tvadhikāraḥ, tasyā evehābhidheyatvāditi gāthāṣaṭkārthaḥ ||
samprati yathā'sya mokṣamārgagatiriti nāma tathā darśayitumāha
ni. [506 ] mukkho maggo a gaī vannijjai jamha ittha ajjhayaṇe | taṃ aṃ ajjhayaṇaṃ nāyavvaṃ mukkhamaggagaī ||
132
-
vṛ. mokṣaḥ prāpyatayā mārgastatprāpaṇopāyatayā caśabdo bhinnakramaḥ tataḥ 'gatiśca' siddhigamanarūpā tadubhayaphalatayā 'varṇyate' prarūpyate yasmād 'atre' ti prastute'dhyayane 'tat' tasmādetadadhyayanaṃ jñātavyaṃ ‘mokṣamārgagati:' iti mokṣamārgagatināmakam, abhidheye'bhidhānopacārāditi bhāva iti gāthārthaḥ || ukto nāmaniṣpanno nikṣepaḥ, samprati sūtrānugame sūtramuccāraṇīyaṃ taccedammū. ( 1076 ) mukkhamaggagaī taccaṃ (tthaṃ), suṇeha jinabhāsiyaṃ |
caḍakāraṇasaṃjuttaṃ, nāṇadaṃsaṇalakkhaṇaṃ ||
vṛ. mokṣaṇaṃ mokṣaḥ-aṣṭavidhakarmocchedastasya mārgaḥ-uktarūpastena gatiḥ - anantaroktā mokṣamārgagatistāṃ, kathyamānāmiti gamyate, 'taccaṃ 'ti 'tathyām' avitathāṃ ' śṛṇuta' ākarṇayata ‘jinabhāṣitāṃ' tīrthakṛdabhihitāṃ, catvāri kāraṇāni vakṣyamamāṇalakṣaṇāni taiḥ saṃyuktā - samanvitā catuṣkāraṇasaṃyuktātāṃ, nanvamūni catvāri kāraṇāni, karmakṣayalakṣaṇasya mokṣasyaiva, matestu
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit