Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v29.p136

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p136

Language
Sanskrit

v29.p136

-
adhyayanaṃ-28,[ ni. 506]
133 tadanantarabhāvitvātsa eve(va ne)ti kathaṃ catuṣkāraṇavatītvamasyā na virudhyate?, ucyate, vyavahārataḥ kāraṇakāraṇasyāpi kāraṇatvābhidhānādadoṣaḥ, ata eva cānantarakāraṇasyaiva kāraṇatvamityāśaṅkā'pohārtha masya viśeṣaṇāsyopanyāsaḥ, anyathā hi mokṣamārgeṇa gatiriti vigrahe gati prati mārgasya kāraṇatvaṃ pratīyata eva,
tadrapāṇi cāmani, catvārikāraṇānīti, tathā jñānadarśane lakṣaṇaṃ-cihnaṃ yasyāḥ sā jñānadarśanalakṣaṇāḥ, yasya hi tatsattā tasyāvaśyaṃbhāvinī muktiriti niścīyate, ata eva cānayormūlakāraṇatāṃ darśayitumitthamupanyāsaḥ, yadvā mokṣe-uktalakṣaṇe mārgaḥ-śuddho 'mṛjūśuddhā'viti dhātupāṭhāttasya gatiḥ-prāptistāṃ jñānadarśane-viśeṣasāmānyopayogarūpe lakṣaṇam-asādhāraṇaṃ svarūpaṃ yasyāḥ sā tathā tāṃ, na ceha niyuktikṛtā mārgagatyoranyathāvyākhyānāttadvirodhaḥ, anantagamaparyāyatvātsūtrasya, śiṣyāsaṃmohāya kasyacidevārthasya tenābhidhānāt, śeṣaṃ prāgvaditi sūtrārthaḥ||
yaduktaṃ 'mokṣamārgagatiṃ śṛṇeti'tti tatra mokṣamārga tāvadāhamū. (1077) nāṇaṃ ca daṃsaṇaṃ ceva, caritaṃ ca tavo tahā|
esa maggutti pannatto, jinehiṃ varadaṃsihiṃ|| vṛ.jñāyate-avabudhyate'nena vastutattvamiti jñānaṃ, tacca samyagjñānameva jñānāvaraṇakṣayakṣayopaśamasamutthaṃ matyādibhedaṃ, dṛśyate tattvamasminniti darśanam, idamapi samyagrūpameva, darśanamohanīyakṣayopaśamopaśamasamutpāditamarhadamihitajīvāditattvarucilakṣaṇātmaśubhabhāvarūpam, 'eva' avadhāraṇe bhinnakramaścottaratra yokṣyate, caranti-gacchantyanena muktimiti caritram, etadapi samyagrūpameva cāritramohanīyakṣayāditrayaprādurbhūtasāmāyikādibhedaṃ sadasatkriyāpravṛttinivṛttilakṣaṇaṃ, tapati puropāttakarmāṇi kṣapaṇeneti tapo-bāhyābhyantarabhedabhinnaṃ yadarhaddhacanānusāri tadeva samīcīnamupādīyate, itthaṃ caitat |
sarvatra mokṣamārgagatiprastāvādviparyastajñānādīnāṃ tatkāraṇatā'nupapatteranyathā'tiprasaṅgāttatheti, sarvatra caśabdaḥ samuccaye, sarvatra samuccayābhidhānaṃ samuditānāmeva muktimārgatvakhyāpakam, eṣa eva 'mārga' iti mārgaśabdavācyaḥ, atyaiva muktiprāpakatvāt, 'prajñaptaḥ' prajñāpitaḥ 'jinaiḥ' tīrthakṛdbhiḥ varaṃ-samastavastuvyāpitayā'vyabhicāritayā ca draṣṭuṃ-prekṣituṃ śīlameṣāṃ te varadarśinastaiḥ, iha ca cāritrabhedatve'pi tapasaḥ pṛthagupādānamasyaiva kṣapaṇaṃ pratyasādhāraṇahetutvamupadarśayituṃ, tathā ca vakṣyati-"tavasā (u) visujjhai"tti sūtrārthaḥ || mū. (1078) nāṇaṃ sa daṃsaṇaṃ ceva, carittaṃ ca tavo tahā|
eyaṃ maggamaṇuppattā, jīvā gacchaṃti suggaiṃ| vṛ. pūrvārddha vyākhyātameva, enam' ityanantaramuktarūpaṃ 'mārga' panthānam ‘anuprāptāḥ' āśritā jīvāḥ 'gacchanti' yānti 'soggai'nti sugati-śobhanagati, prakramānmuktimiti sūtrārthaḥ || jñānādīni muktimārga ityuktamatastatsvarūpamihābhidheyaṃ, tacca tadbhedābhidhāne'bhihitameva bhavatītimatvā yathoddeśastathā nirdeśa' iti nyāyato jñānabhedānāhamū. (1079) tattha paṃcavihaṃ nāṇaṃ, suaṃābhinibohiyaṃ |
ohiyanāṇaṃ taiyaṃ, mananāṇaṃ ca kevalaṃ|

Linked texts (1)