Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v29.p143

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p143

Language
Sanskrit

v29.p143

uttarādhyayana-mūlasūtram-2-28/1089 vṛ. 'jīvāḥ' uktalakṣaṇā: ajīvāśca' dharmāstikāyādaya uktarūpā evabandhaśca' jīvakarmaṇoratyantasaṃśleṣaḥ puṇyaṃ-śubhaprakṛtirūpaṃ pāpam-aśubhaṃ mithyātvādi āśravati-āgamacchatyanena karmetvāśravaḥ-karmopādānaheturhisādiḥ, puṇyādīnāṃ ca kṛtadvandvānāmiha nirdeśaḥ, 'tathe'ti samuccaye, saṃvaraṇaṃ saṃvara:-guptyādibhirāśravanirodhaḥ nirjaraṇaṃ nirjarā-vipākāttapaso vā karmaparisāṭa:, 'mokṣaḥ' kṛtsnakarmakṣayātsvātmanyavasthānaṃ, 'santi' vidyante 'ete' anantaroktāḥ 'tathyā:' avitathā nirupacaritavṛttayo, na tu sugatasāṅkhayolūkādikalpitapadārthavadvicārākṣamāḥ, yathā caitadevaṃ tathā sūtrakṛnnāmni dvitīyāṅge prapañcitamiti tata evāvadhāryam, iha tu granthagauravayānocyate, 'nave'ti navasaṅkhyāḥ, madhyamaprasthānāpekṣayā caitad, anyathā saṅkepāpekṣayā jīvājīvayoreva bandhādīnāmantarbhāvasambhavāt dvitvasaṅghayaivābhidheyā syāt, tathā ca vakṣyati-"jīvā ceva ajīvā ya, esa loge viyāhie"tti, vistaratastu taduttarottarabhedavivakṣayā'nantameva syāt |
yadyamī nava tathyāstataḥ kimityāha-'tathyānāṃ tu bhāvānām' anantaroditajīvādisvarūpāṇāṃ 'sadbhāve' sadbhāvaviṣayaṃ, kimuktaṃ bhavati?-etadavitathasattābhidhāyakam 'upadeśanaṃ' gurvādisambandhinamupadeśaṃ 'bhāvena' antaḥkaraṇena 'śraddadhataḥ' tatheti pratipadyamānasya samyagbhāva: samyaktvaṃ darśanamitiyāvat 'taditi bhāvaśraddhānaṃ viśeṣeṇākhyātaṃ tīrthakṛdādibhiriti gamyate, paṭhanti ca-'sabbhāvo(veṇo)vaesaṇe| bhāveṇa usaddahaṇā sammattaṃ hoti āhiaṃ' 'saddahaṇe'ti sūtratvāt śraddhānaṃ samyaktvaṃ bhavatyākhyātaṃ, tacca śraddadhātyanena jīvāditattvamiti śraddhānaṃsamyaktvamohanīyakarmāṇukṣayakṣayopa(śamopa) śamasamutthātmapariṇāmarūpam uktaṃ hi-"se ya samatte pasatthasammattamohaṇīyakammāṇuveyaṇovasamakhayasamutthe pasamasaṃvegāiliṃge suhe āyapariṇāme pannatti"tti, avaśyaṃ hi sa kaścidātmanaḥ pariṇāmo'sti yena satyapi jīvādisvarūpāvabodhe kasyacideva samyak pratipartirbhavati na punaḥ sarvasya, yathā hi satyapi darśane kaścit śake śvetimānaṃ pratipadyate anyastvanyathābhāvamiti tatra kāraṇaviśeṣo'numīyate, evamihāpi, tataśca jīvādisvarūpaparijñānasya samyagbhāvaheturātmapariṇāmaviśeṣaḥ samyaktvaṃ, na tu jñānasvarūpameva, ata eva hi jñānādāvaraṇabhedo viṣayabhedaḥ, kāraṇabhedo jñānākāraṇatvaṃ ca samyaktvaṃ śrutakevalinoktaṃ, yattu 'tattvārtha śraddhānaṃ samyagdarśanamapāyasadravyatayā samyagdarśanamapāyo matijñānatṛtīyāṃśa' ityādi tatkāraṇe kāryopacāraṃ kṛtvā''yudhutamityādivaditi guravo vyācakṣata iti sūtradvayārarthaḥ | itthaṃ samyaktvasvarūpabhidhāya tadbhedānāhamū. (1091) nissaguvaesaruī āṇārui suttabīyaruimeva|
abhigamavitthāraruī kiriyā saṃkhevadhammaruī| vṛ. 'nisagguvaeruti'tti ruciśabdaḥ pratyekaṃ yojyate, tato nisargaḥ-svābhāvastena ruciḥtattvābhilāṣarūpā'syeti nisargaruciḥ, upadeśo-gurvādinā kathanaṃ tena ruciryasyetyupadeśaruciḥ, ājñā-sarvajñavacanātmikā tayā ruciryasya sa tathā, 'suttabīyaruimeva'tti ihāpi ruciśabdasya pratyekamabhisambandhāt sūtreṇa-āgamane ruciryasya sa sūcaruciḥ, bījamiva bījaṃ-yadekapyanekārthaprabodhotpādakaṃ vacastena ruciryasya sa bījaruciḥ, anayoḥ samāhāradvandvaḥ, eveti samuccaye, abhigamo-jñānaṃ vistāro-vyāsastābhyāṃ, pratyekaṃ ruciśabdo yojyate, tato'bhigamaruci

Linked texts (1)