Uttarajjhayana v29.p142
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p142
- Language
- Sanskrit
v29.p142
139 athālokābhāvo'ndhakāraṃ, tathā ca nirupākhyatvena tasyāsattvamucyate, na, sataḥ sarvathā niranvayābhāvasyābhāvenābhāvarūpatve'pi nirūpākhyatvāsiddheḥ, tathāhi-ghaṭasya kapālākhyāparyāyāntarotpattirevābhāvo na punarucchedamātram, evamalokasyāpyandhakārākhyāparyāyāntarotpattirevābhāvo na tu tathāvidhaparamāṇurūpatayā'pyabhāva eva, itthaṃ caitat, pariṇāmitvādvastunaḥ, pariṇāmasya ca sata eva vastunaḥ pūrvarūpaparityāgena rūpāntarotpattirūpatvāt jīvasya uktaṃ hi
"pariṇāmo hyarthāntaragamanaṃ na ca sarvathā vyavasthānam|
na ca sarvathā vināśaḥ pariṇāmastadvidāmiṣṭaḥ||" evaṃ chāyā''tapayorapi paudgalikatvaṃ vastutvaṃ ca bhāvanīyaṃ, tathā sparśanagrāhyatvāccānayoḥ paudgalikatvaṃ, tathāhi-chāyāyāḥ śaityamātapasya coṣṇatvaṃ pratiprāṇi pratītameveti, ataśca yatkaiścidacyate-śabdo'mbaraguṇa ityādi, tadapāstaṃ bhavati- uktaśca
"aṇavaḥ sarvaśaktitvādbhedasaṃsargavṛttayaḥ|
chāyā''tapastamaḥ śabdabhāvena pariṇāminaḥ||" ityādi, varṇādīnāṃ ca paudgalikatvaṃ suprasiddhameveti sūtracatuṣṭayārthaḥ || anena dravyalakṣaṇamuktaṃ, paryāyālakṣaṇamāhamū. (1088) egattaṃ ca puhuttaṃ ca, saṃkhā saṃṭhāṇameva ya|
saṃjogā ya vibhāgā ya, pajjavāṇaṃ tu lakkhaṇaṃ|| vṛ. ekasya bhāvaḥ ekatvaṃ-bhinneṣvapi paramāṇvādiṣu yadeko'yaṃ ghaṭādiriti pratītihetuḥ sāmānyapariṇatirūpaṃ, caśabda uttarāpekṣayā samuccaye, pṛthagbhāvaḥ, pṛthaktvam-ayamasmātpṛthagiti pratyayopanibandhanaṃ, 'caḥ' sarvatra prāgvat, saṃkhyānaṃ saṅghayā-yata eko dvau traya ityādikā pratītirupajāyate, saṃtiṣṭhate'nenākāraviśeṣeṇa vastviti saṃsthānaṃ-parimaṇḍalo'yamityādibuddhi nibandhanam, eveti pūraṇe, 'saṃyogāḥ' ayamaṃgulyoḥ saṃyoga ityādidivyapadeśahetavaḥ, 'vibhāgāśca' ayamito vibhakta iti buddhihetavaḥ, ubhayatra sambandhibhedena bhedamāśritya bahuvacananirdeśaḥ, caśabdo'nuktānavapurāṇatvādiparyāyopalakṣakaḥ, 'paryavāṇām' uktaniruktānāṃ, 'tuḥ' pūraṇe 'lakṣaṇam' asādhāraṇarūpam, ayamabhiprāyaḥ-yaḥ kaścidaskhalitapratyayaḥ sasarvaḥ sanibandhano, yathā ghaṭādipratyayaḥ, askhalitapratyayāścāmī eko'yamityādipratyayāḥ, tato'vaśyamamīṣāṃ nibandhanena bhavitavyaṃ, tacca na dravyameva, tasya sadā'vasthitatvena pratiniyatakālaikatvādipratyayānutpattiprasaṅgāt, tataśca yadamīṣāṃ kālaniyamenotpattinibandhanaṃ na tatparyavebhyastattatpariṇativiśeṣarūpebhyo'nyat, guṇānāṃ tu lakṣaṇānabhidhānaṃ rūpādirūpāṇāṃ teṣāmatipratītvāt prāyo vipratipattyaviṣayatvācceti sūtrārthaḥ || itthaṃ svarūpato viṣayataśca jñānabhidhāya darśanamupadarśanayitumāhamū.(1089) jīvā jīvā ya baṃdho ya, putraṃ pāvā''savo tahā|
saṃvaro nijjarā mukkho, saṃtee tahiyā nava|| mū.(1090) tahiyāṇaṃ tu bhāvāṇaṃ, sabbhāve uvaesaṇaṃ|
bhāveṇa sahatassa, sammattaṃ ti viyāhiyaṃ|
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit