Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v29.p164

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p164

Language
Sanskrit

v29.p164

161 mū.(1140) taveṇaṃ bhaṃte ! jīve kiṃjaṇei?, 2 voyāṇaṃ jaṇei ||
vṛ. saṃyamavato'pi na tapo vinā karmakṣaya iti tadāha-'tapasā' vakṣyamāṇena 'vodāṇaṃ'ti 'vyavadānaṃ' pūrvabaddhakarmāpagamato viśiṣṭāṃ śuddhiṃ janayati|
ma.(1141)voyāṇeṇaṃ bhaṃte! jīve kiṃjaṇei?, 2akiriyaṃjaṇei, akiriyāe bhavittā tao pacchā sijjhai0||
vṛ. itthaṃ vyavadānasya tapo'nantaraphalatvātta(sya ta)dāha-vyavadānena 'akriyam' avidyamānakriyaṃ, ko'rthaḥ-vyuparatakriyākhyaṃ śukladhyānacaturthaṃ bhedaṃ janayati, 'akriyākaḥ' vyuparatakriyākhyaśukladhyānavartī bhūtvā 'tataḥ paścāt tadanantaraṃ 'sidhyati' niṣṭhitārtho bhavati 'budhyate' jñānadarśanopayogābhyāṃ ca vastutattvamagavacchati, na tu navātmaguṇātyantocchedātmakamuktivādināmivābuddhimān bhavati, mucyate saṃsārāna tu 'dagdhendhanaḥ punarupaiti bhava'mityādivādiparikalpitamuktavatpunarihāgamanavān ata eva parinirvātītyādi prāgvat, āha-anantaraṃ tapaso vyavadānaṃ phalamuktaṃ, tacca muktyākhyaphalopalakṣakamityatideśenoktamiti kiṃ punastatphalatvena sākṣādasyābhidhānam ?, ucyate sūtrakṛtāṃ vaicitryakhyāpanārthaṃ, te hi parārthodyatacetasaḥ pareṣāṃ prajñāprakarṣāpakarṣāvapekṣya kvacitsākṣādabhidhānocitānapyarthānaspaṣṭatayā nirdiṣṭavantaḥ kvacittu gamyānapi ca sākṣādanyatra tūbhayatheti|
mū.(1142) suhasāeṇaṃ bhaṃte ! jīve kiṃjaṇei?, anussuyattaṃjaṇei, anussue ṇaṃ jīve anukaṃpae anubbhaḍe vigayasoge carittamohaṇijjaṃ kammaṃ khavei ||
vṛ. vyavadānaṃ ca satsvapi saṃyamādiṣu sukhaśāyitāyāmeva bhavatīti tāmevāha, tatra ca sukhaṃ śete, ko'bhiprāyaḥ?-pravacanaśaṅkādīnāṃ paralābhakāmabhogaśarīrasaṃbādhanādimadanaspṛhādīnāṃ ca krameṇābhāvarūpāsucatasṛṣu sukhaśayyāsusthitatvena manovighātābhāvanirākulatayā''sta iti sukhaśāyi tasya bhāvaḥ sukhaśāyitā, prākṛtatvātsūtre yalopaḥ, tayā'nutsukatvaṃ ko'rthaḥ ?paralābhadivyamānuṣakāmabhogeṣu sarvadā niḥspṛhatvaṃ, yadivā 'suhasāyāe'tti prākṛtatvātsukhaṃvaiṣayikaṃ śātayati-tadgamanaspṛhānivāreṇanāpanayatīti sukhaśātastasya bhāvaḥ sukhaśātatā tayā, paṭhanti ca-'suhasāeṇaṃ'ti, tatra ca sukhaśāyaḥ-sukhena śayanaṃ tena, yadivā sukhaśātaḥ-sukhasya śātanaṃ tena jīvaḥ 'anutsukatvaṃ' viṣayasukhaṃ prati niḥspṛhatvaṃ janayati' utpādayati, saṃyamādiṣveva niṣpannamānasatvāt, anutsukaśca jīvo'nusaha kampata ityanukampakaḥ, sukhotsuko hi mriyamāṇamapi prāṇinamavalokayan svasukharasika evāsīt, ayaṃ tu tadviparīta iti duḥkhena kampamānamavalokya taduḥkhaduḥkhitayā svayamapi tatkāla eva kampata iti, tathā anudbhaṭaḥ' anulvaṇaḥ 'vigataśokaḥ' naihikārthabhraṃśe'pi śocate, muktipadabaddhaspṛhatvāt, evaṃvidhaśca prakṛṣṭaśubhādhyavasāyataścāritramohanīyaṃ karma kṣayapati|
mū.(1143) apaḍibaddhayāṇa ṇaṃ bhaṃte ! jīve kiṃ jaṇei ?, nissaṃgataṃjaṇei, nissaṃgatteṇaṃ jīve ege egaggacitte diyā ya rāo ya asajjamāṇe appaḍibaddhe āvi viharai |
vṛ.sukhaśayyāsthitasya cāpratibaddhatā bhavatīti tāmabhidhātumāha-'apratibaddhatayā' manasi 29/11

Linked texts (1)