Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v29.p180

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p180

Language
Sanskrit

v29.p180

177 bhavakoḍīsaṃciyaṃ kamma, tavasā nijjarijjaī|| vṛ. 'etepāṃ' tu prāṇivadhaviratyādīnāmanāśravahetūnāṃ 'vivajjāse'tti viparyāse prāṇivadhādāvasamitatvādo ca rāgadveṣābhyāṃ samajitam-upājitaṃ rāgadvepasamajitaṃ karmeti gamyate tadyathā kṣapayati tanme kathayata iti śeṣaḥ, ekam-ekatra prastute vastunyabhiniviṣṭatvena mano yasyāsāvekamanāḥ śṛṇviti śiṣyābhimukhīkaraṇam|
'saṃniruddha' pālyādinā niṣiddhe 'jalāgame jalapraveśe 'uriṃsacaṇāe'tti sūtratvād ‘utsecanena' araghaṭṭaghaṭīnivahādibhirudañcanena tavaṇāe'tti prāgvat 'tapanena' ravikaranikarasantātaparūpeṇa ‘krameṇa' paripāṭya 'śoṣaṇā' jalābhāvarūpā bhavet | ___'pāpakarmanirāśrave' pāpakarmaṇāmāśravābhāve 'bhavakoṭīsañcitam' ityatra koṭīgrahaṇamatibahutvopalakṣaṇaṃ koṭīniyamāsambhavāt, karma tapasā 'nirjīryate' ādhikyena kṣayaṃ nīyate, śepaṃ spaṣṭamiti sūtratrayārthaḥ || tapasā karma nirjīryeta ityuktaṃ, tatra kiṃ tattapaḥ? iti saṃśaye bhedābhidhānaṃ vinā'śakyatvāttatsvarūpābhidhānasya tadbhedānāhamū. (1195) so tavo duviho vutto, bāhira'bbhataro tahā|
bāhiro chabbiho vutto, evamabhitaro tavo || vṛ.'tad' anantaprakrāntaṃ tapo dvividhamuktaṃ 'bāhira'bbhaṃtaro'tti bāhyaṃ' bāhyadravyāpekṣatvāt prāyo muktyavāptibahiraṅgatvācca ‘abhyataraṃ' tadviparītaṃ, yadivā lokapratītatvākutīthikaiśca svābhiprāyeṇāsevyamānatvābāhyaṃ taditarattvābhyantaram, uktañca
"loke parasamayeṣu ca yatprathitaṃ tattapo bhavati bāhyam |
ābhyantaramaprathitaṃ kuśalajanenaiva ta grāhyama ||" anye tvāhuḥ- "prāyeṇāntaḥkaraṇavyāpārarūpamevābhyantaraṃ, bāhyaṃ tvanyathe"ti, tatheti samuccaye, bāhyaṃ paḍvidhaṃ' paḍbhedamuktamevamiti-paḍvidhamabhyantaraṃ tapa uktamiti sambandhaḥ, sarvatra sūtratvālliṅgavyatyaya iti sūtrārthaḥ || tatra yathā bāhyaṃ ṣaḍvidhaṃ tathā'hamū.(1196) anasanamūṇoariyā bhikkhāyariyā ya rasapariccāo|
kāyakileso saṃlīyaṇā ya bajjho tavo hoi| vṛ. akṣarārthaḥ spaṣṭa eva || bhāvārthaṃ tu pratibhedaṃ sūtrakāra evābhidhitsustāvadanaśanamāhamū.(1197) ittariyamaraṇakālā ya, anasanā duvihā bhave|
ittariyā sāvakaṃkhā, niravakaṃkhā u biijjiyā|| vṛ. 'ittariya'tti itvaramevetvarakaṃ-svalpakālaṃ niyatakālāvadhikamiti yo'rthaḥ, maraṇāvasānaḥ kālo yasya tanmaraṇakālaṃ prāgvanmadhyapadalopī samāsaḥ, yāvajjīvamityarthaḥ, tathā maraṇaṃ kālaḥ avasaro yasya tanmaraṇakālaṃ ‘ca:' samuccaye, aśyate-bhujyata ityaśanamaśeṣāhārābhidhānametat, uktaṃ hi
"savvo'vi ya āhāro asaṇaṃ savvo'vi vuccae pānaṃ |
savvo'vi khāimaṃpi ya savvo'viya sāimaṃ hoi ||" 29/12

Linked texts (1)