Uttarajjhayana v29.p225
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p225
- Language
- Sanskrit
v29.p225
uttarādhyayana- mūlasūtram - 2-33 / 1369 teṣu śriyante, tathā tiro'ñcantīti gacchantīti tiryañcaḥ vyutpattinimittaṃ caitat pravṛttinimittaṃ tu tiryaggatināma, ete caikendriyādayaḥ, tata eṣāmāyustiryagāyuryenaiteṣu sthitirbhavati, tathā manorapatyāni manuṣyāḥ ‘manorjātāvaṇyatau sukce 'ti yatpratyayaḥ sugāgamasteṣāmāyurmanuṣyāyuḥ 'tathaiva' tadbhāvāvasthitihetutayaiva devā uktaniruktāsteṣāmārayurdevāyuryena teṣvavasthīyate caturthaṃ 'tuḥ ' pūraṇe, evaṃ cāyuḥ karma caturvidham 9 |
nāmakammaṃ duvihaṃ, suhamasuhaṃ ca āhiyaṃ | suhassa u bahū bhaiyā, emeva ya asuhassavi ||
vṛ. nāmakarma dvividhaṃ, kathamityāha - śobhate sarvāvasthāsvanenātmeti śubham aśubhaṃ ca tadviparītamākhyātaṃ 'suhassa' tti śubhasyāpi bahavo bhedā evamevāśubhasyāpi, tadapi bahubhedamiti bhāvārtha: | tatrottarottarabhedataḥ śubhanāmno'nantabhedatve'pi vimadhyamavivakṣātaḥ saptatriṃśadbhedāḥ, tadyathā - manuṣyagati 1 devagati 2 pañcendriyajāti 3 audārika 4 vaikriya 5 āhāraka 6 taijasa 7 kārmaṇa 8 śarīrāṇi pañca samucaturastrasaṃsthānaṃ 9 vajrarṣabhanārācasaṃhananam 10 audārika 11 vaikriya 12 āhāraka 13 aṅgopāṅgāni trīṇi praśastavarṇa 14 gandha 15 raśasa 16 sparśāścatvāraḥ 17 manuṣyānupūrvī 18 devānupūrvī 19 cetyānupūrvīdvayamagurulaghu 20 parāghātam 21 ucchvāsa 22 ātapa 23 uddyota 24 praśastavihāyogati 25 tathā trasa 26 bādaraṃ 27 pajjattaṃ 28 pratyekaṃ 29 sthiraṃ 30 śubhaṃ 31 subhagaṃ 32 susvaram 33 ādeyaṃ 34 yaśaḥ kīrttiśceti 35 nirmāṇaṃ 36 tīrthakaranāma ceti 37 etāśca sarvā api śubhānubhāvāt śubhaṃ, tathā'śubhanāmno'pi vimadhyamavivakṣayā catustriṃśadbhedāḥ, tadyathā - narakagati 1 tiryaggati 2 ekendriyajāti 3 dvandrajāti 4 trīndriyajāti 5 caturindriyajāti 6 ṛṣabhanārācaṃ 7 nārācaṃ 8 ardhanārācaṃ 9 kīlikā 10 sevā 11 nyagrodhamaṇḍalaṃ 12 sāti 13 vāmanaṃ 14 kubjaṃ 15 huṇḍam 16 apraśastavarṇa 17 gandha 18 rasa 19 sparśacatuṣṭayaṃ 20 narakānupūrvī 21 tiryagānupūrvī 22 upaghātam 23 apraśastavihāyogati 24 sthāvaraṃ 25 sūkṣmam 26 sādhāraṇam 27 aparyāptam 28 asthiram 29 aśubhaṃ 30 durbhagaṃ 31 duḥsvaram 32 anādeyaṃ 33 ayaśa: śaḥ kīrttiśceti 34 etāni cāśubhanārakatvādinibandhanatvenāśubhāni, atra ca bandhanasaṅghāte śarīrebhyo varṇādyavāntarabhedāśca varṇādibhyaḥ pṛthag na vivakṣyanta iti noktasaṅkhyātikramaḥ
goyaṃ kammaṃ duvihaṃ, uccaṃ nīyaṃ ca āhiyaṃ |
ucca aṭṭhavihaṃ hoi, evaṃ niyaṃpi āhiyaṃ ||
vṛ. gotraṃ karma dvividhamuccamikṣvākujātādyuccairvyapadeśanibandhanaṃ, nīcaṃ ca tadviparītamākhyātaṃ, tatroccamityuccairgotramaṣṭavidhaṃ bhavati, 'evam' ityaṣṭavidhatayaiva 'nīcamapi' nīcairgotramapyākhyātam, aṣṭavidhatvaṃ cānayorbandhahetvaṣṭavidhatvāt, aṣṭau hi jātyamadādaya uccairgotrasya bandhahetavaḥ, tāvanta eva ca jātimadādayo nīcairgotrasya tathā ca prajñāpanā- "uccāgoyakammasarīrapucchā, goyamā ! jāiamaeṇaṃ kulaamaeṇaṃ valaamaeṇaṃ tavaamaeṇaṃ īsariyaamaeṇaṃ suyaamaeṇaṃ lābhaamaeṇaṃ uccāgoyakammasararīpayogava hoti, nīyāgoyakammasarīrapucchā, goyamā ! jāimaeṇaṃ kulamaeṇaṃ" ityādyālāpakaviparyayaṇāṣṭau yāvat “nīyāgoyakammasarīrayogavaṃ havati "tti |
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit