Uttarajjhayana v29.p226
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p226
- Language
- Sanskrit
v29.p226
dāne lābhe ya bhoge ya, uvabhoge vīrie tahā|
paṃcavihamaṃtarāyaṃ, samāsena viyāhiyaṃ ||
vṛ. dīyata iti dānaṃ tasmin, tathā labhyata iti lābhastasmiścaṃ, bhujyate sakṛdapayujyata iti bhogaḥ-sakadbhogyaḥ puṣpāhārādiviṣayastatra ca, tathā upetiabhyadhikaṃ punaḥ punarupabhujyamānatayā bhujyata ityupabhogaḥ-punaḥ punarupabhogyabhavanāṅganādiviṣayaḥ, uktaṃ hi
--
223
"saṃti bhujjaitti bhogo so puṇa āhārapupphamāīo |
bhogo puṇo puṇa uvabhujjai va bhavaṇavaṇiyāī || "
tasmin, viśeṣaṇa īryyate ceṣṭyate'neneti vīryaṃ tasmin, 'tathā' samuccaye sarvatrāntarāyamiti prakrama:, tataśca viṣayabhedātpañcavidhamantarāyaṃ samāsena vyākhyātaṃ, tatra dānāntarāyaṃ yatsati viśiṣṭe grahītari deye ca vastuni tatphalamavagacchato'pi dāne pravṛttimupahanti, yatpunarviśiṣṭe'pi dātari yāvannipuṇe'pi yācitari upalabdhiupaghātakṛt tallābhāntarāyaṃ, bhogāntarāyaṃ tu sati vibhavādau sambadyamāne ca āhāramālyādau yadvaśānna buṅkte, upabhogāntarāyaṃ tu yasyodayātsadapi vastrālaṅkārādvinopabhuṅkte, vīryāntarāyaṃ yadvaśādbalavānnīrugvayaḥsthaḥ atha ca tṛṇakubjhīkaraṇe'pyasamartha iti sūtradvādaśakārthaḥ 12 ||
itthaṃ prakṛtayo'bhihitāḥ, sampratyetannigamanāyottaragranthasambandhanāya cāhamū. (1373 ) eyāo mūlapayaḍīo, uttarāo a āhiyā | pasaggaṃ khittakāle ya, bhāvaṃ cāduttaraṃ suṇa ||
-
vṛ. 'etā:' anantaroktā jñānāvaraṇādirūpā mūlaprakṛtayaḥ, tathā 'uttarāḥ' ityuttaraprakṛtayaśca śrutāvaraṇādyāḥ, caśabdaḥ śrutādīnāmapyakṣarānakṣarādibhedato bahuvidhatvadanuktabahubhedasūcakaḥ 'ākhyātāḥ' kathitāḥ pradeśāḥ paramāṇavasteṣāmagraṃparimāṇaṃ pradeśāgraṃ 'khettakāle ya'tti kṣetrakāla ca tatra kṣiyanti - nivasanti tasminniti kṣetram - ākāśaṃ kālaścabaddhasya karmaṇo jīvapradeśāvicaṭanātmakaḥ sthitikālaḥ 'bhāvaṃ ca' anubhāgalakṣaṇaṃ karmaṇaḥ paryāyaṃ catuḥ sthānikatristhānikādirasamitiyāvad ‘ata: uttara' miti ataḥ prakṛtyabhidhānādūrdhvaṃ bhṛṇu kathyamānamiti mū. ( 1374 ) savvesiṃ ceva kammāṇaṃ, paesaggamanaṃtagaṃ |
-
gaṭhiyasattāīyaṃ, aṃto siddhāṇa āhiyaṃ ||
vṛ. 'sarveṣāṃ' samastānāṃ 'ca: ' pūraṇe 'eva: ' apiśabdārthe sarveṣāmapi na tu keṣāñcideva 'karmaṇāṃ' jñānāvaraṇādīnāṃ 'pradeśāgrāṃ' paramāṇuparimāṇam anantamevānantakamanantaparamāṇuniṣpannatvāttadvargaṇānāṃ taccānantakaṃ granthiriva granthiḥ - ghano rāgadveṣapariṇāmastaṃ gacchanti granthigāste ca te sattvāśca granthigasattvāḥ- ye granthipradeśaṃ gatvā'pi tadbhedāvidhānena na kadācidupariṣṭādgantāraḥ te cābhavyā evātra gṛhyante tānatītaṃ - tebhyo'nantaguṇatvenātikrāntaṃ granthigasattvātītaṃ, tathā 'antaḥ' madhye 'siddānāṃ' siddhipadaprāptānām 'ākhyātaṃ' kathitaṃ gaṇadharādibhiriti gamyate, siddhebhyo hi karmaparamāṇavo'nantabhāga eva, tadapekṣayā siddhānāmanantaguṇatvād, ataḥ saṅkhyāmapekṣya siddāntarvartti tadanantakamucyate, ekasamaye grāhyakarmaparamāṇvapekṣaṃ caitat uktaṃ hi "te ya kammapoggalā bhavasiddhiehiṃ anaṃtaguṇā siddāṇamaṇaṃtabhāgamittā egegaṃmi samae gahaṇamiti "tti,
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit