Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v29.p231

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p231

Language
Sanskrit

v29.p231

bhedena prakramā - jjīvānāṃ bhavati 'saptavidhā' saptaprakārā ihāpi leśyeti prakramaḥ,
atra ca jayasiṃhasūriḥ kṛṣṇādayaḥ ṣaṭ saptamī saṃyogajā iyaṃ ca śarīracchāyātmakā parigṛhyate, anye tvaudārikaudārikami śramityādibhedataḥ saptavidhatvena jīvaśarīrasya tacchāyāmeva kṛṣṇādivarṇarūpāṃ nokarmaṇi saptavidhāṃ jīvadravyaleśyāṃ manyante, tathā 'ajīvakammaṇo davvalesa'tti ajīvānāṃ 'kammaṇo 'tti ārṣatvānnokarmaṇi dravyaleśyā ajīvanokarmadravyaleśyā, tuśabdasyeha sambandhātsā punardaśavidhā jñātavyā, candrāṇāṃ sūryāṇāṃ ca grahā-maṅgalādayastadgaṇaśca nakṣatrāṇi ca - kṛttikādīni tārāśca prakīrṇajyotīṃṣi grahagaṇanakṣatratārāsteṣām, ābharaṇāni ca ekāvaliprabhṛtīni ācchādanāni ca suvarṇacaritādīni ādarśā evādarśakā-darpaṇāste cābharaṇācchādanādarśakāsteṣāṃ, tathā maṇiśca - marakatādiḥ kākiṇiḥ - cakravartiratnaṃ maṇikākiṇyau tayoryā leśayati-śleṣayatīvātmani jananayanānīti leśyā - atīva cakṣurākṣepikā snigdhadīptarūpā chāyā ajīvadravyaleśyā prakramānnokarmaṇi jñātavyā daśavidhaiṣā, atra ca candrāviśabdaistadvimānāni ‘tāsthyāttadyapadeśa' iti nyāyenocyante, teṣāṃ ca pṛthvīkāyarūpatve'pi svakāyaparakāyaśastropanipātasambhavāt tatpradeśānāṃ keṣāñcidacetanatvenājīvadravyaleśyātvaṃ draṣṭavyam, upalakṣaṇaṃ cātra daśavidhatvamevaṃvidhadravyāṇāṃ rajatarūpyatāmrādīnāṃ bahutaratvena tacchāyāyā api bahutarabhedasambhavāt, itthaṃ nokarmadravyaleśyāmabhidhāya karmadravyaleśyāmāha - yā karmadravyaleśyā'gretanatuśabdasambandhātsā punaḥ ‘niyamāt' avaśyambhāvāt ṣaḍvidhā 'jñātavyā' avaboddhavyā, kathamityāha-kṛṣṇā nīlā 'kāu'tti kāpotā 'teu' taijasī padmā ca śuklā ceti, iha ca karmadravyaleśyeti sāmānyābhidhāne'pi śarīranāmakarmadravyāṇyeva karmadravyaleśyā, yaduktaṃ prajñāpanāvṛttikṛtā"yogapariṇāmo leśyā, kathaṃ punaryogapariṇāmo leśyā ?, yasmātsayogikevalī śuklaleśyāpariṇāmena vihṛtyāntarmuhūrte śeṣe yoganirodhaṃ karoti, tato'yogitvamaleśyatvaṃ ca prāpnoti, ato'vagamyate-yogapariṇāmo leśyati, sa punaryogaḥ śarīranāmakarmapariṇativiśeṣaḥ, yasmāduktaṃ“karma hi kārmaṇasya kāryamanyeṣāṃ ca śarīrāṇā" miti, tasmādaudārikādiśarīrayuktasyātmano vīryapariṇativiśeṣa: kāyayogaḥ, tathaudārikavaikriyāhārakaśarīravyāpārahatavāgdravyasamūhasācivyājjīvavyāpāro yaḥ sa vāgyogaḥ, tathaivaudārikādiśarīravyāpārāhatamanodravyasamūhasācivyājjīvavyāpāro yaḥ sa manoyoga iti, tato yathaiva kāyādikaraṇayuktasyātmano vīryapariṇatiryoga ucyate tathaiva leśyā'pī" ti guravastu vyācakṣate - karmanisyando leśyā, yataḥ karmasthitihetavo leśyā:, yathoktam
uttarādhyayana- - mūlasūtram - 2-34/1383
"tāḥ kṛṣṇanīlakāpotatejasīpadmaśuklanāmānaḥ | śleṣa iva varṇabandhasya karmabandhasthitividhātryaḥ || iti,
yogapariṇāmatve tu leśyānāṃ "yogā paryāḍapaesaṃ ṭhiīanubhāgaṃ kasāyao kuṇati"tti vacanātprakṛtipradeśabandhahetutvameva syāt na tu karmasthitihetutvaṃ, karmanisyandarūpatve tu yāvatkaṣāyodayastāvattannisyandasyāpi sadbhāvātkarmasthitihetutvamapi yujyata eva, ata evopaśāntakṣīṇamohayoḥ karmabandhasadbhāve'pi na sthitisambhavo, yaduktam
"taṃ paḍhamasamaye baddhaṃ bīyasamaye veiyaṃ tatiyasamae nijjinnaṃ" ti, āha- yadi karmanisyando

Linked texts (1)