Uttarajjhayana v29.p233
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p233
- Language
- Sanskrit
v29.p233
uttarādhyayana-mūlasūtram-2-34/1383 . vṛ. leśyābhidhāyakamadhyayanaṃ leśyā'dhyayanaṃ tat 'pravakṣyāmi' prakarṣeṇa-tāsāmeva nāmavarṇādinirūpaṇātmakenābhidhāsye, ānupūrvyā yathākramamiti ca prāgvat, tatra ca ṣaṇṇāmapi' ghaṭsaṅkhyānāmapi vakṣyamāṇabhedena karmaleśyānāṃ' karmasthitividhātṛtattadviśiṣṭapudgalarūpāṇām 'anubhavān' rasaviśeṣāna śṛṇuta mama kathayata iti śeṣa iti sūtrārthaḥ | etadanubhāvāśca nāmādiprarūpaṇātaḥ kathitā eva bhavantīti tatprarūpaṇāya vineyābhimukhīkaraṇakāri dvārasūtramāhamū. ( 1384) nāmāiṃ vanarasagaṃdhaphāsapariṇāmalakkhaṇaṃ ṭhāṇaṃ|
ṭhiī gaī ca āuṃ, lesāṇaṃ tu suneha me|| dāragāhā|| vṛ. nāmāni' abhidhānāni varṇaśca-kṛṣṇādī rasaśca-tiktādirgandhaśca-surabhyādiḥ sparśaścakarkaśādi pariṇāmaścajaghanyādiḥ lakṣaṇaṃ ca-pañcāśravāsevanādi, eṣāṃ samāhāre varṇagandharasasparśapariṇāmalakṣaṇaṃ tat, 'sthānam' utkarṣāpakarṣarūpaṃ 'sthitim' avasthānakālaṃ 'gatiṃ ca' narakādikāṃ yato yā'vāpyate 'āyuḥ' jīvitaṃ ca yāvati ca tatrāvaśiṣyamāṇe āgāmibhavaleśyāpariṇāmastadiha gṛhyate, leśyānāṃ 'tuḥ' pūraṇe 'suṇeha me' tti prāgvaditi sūtrārthaḥ ||
atra ca 'yathoddeśaṃ nirdeśa' iti nyāyato nāmānyāhamū.(1385). kiṇhā nīlā ya kāū ya, teū pamhā taheva ya|
sukkā lesā ya chaṭṭhā u, nāmāiṃtu jahakkama| vṛ. kiṇhāsūtraṃ spaṣṭameva|| pratyekamāsāṃ varṇānāhamū.(1386) jīmūtaniddhasaṃkāsā, gavalariṭṭhagasaṃnibhā|
khaṃjaṃjananayananibhā, kiṇhalesā uvaṇṇao|| vṛ. 'jīmūyaniddhasaṃkāsa'tti prākṛtatvāt snigdhaścāsau sajalatvena jīmūtaśca-meghaḥ snigdhajīmūtastadvatsamyak kāśateyarṇataḥ prakāśata iti snigdhajīmūtasaṅkāśā tatsadṛśītiyāvat, tathā gavalaṃ-mahiṣabhṛṅgaṃ riṣṭho-droṇakākaḥ sa eva riṣṭhaka: yadvā riṣṭako nāma phalaviśeṣastatsaṃnibhātacchāyā, 'khaṃjaṇa'tti khañjanaṃ-snehābhyaktaśakaṭākṣagharṣaṇodbhūtamañjanaṃ ca-kajjalaṃ nayanaṃlocanam iha copacārāttedakadeśastanmadhyavartī kṛṣṇasārastannibhā-tatsamā kṛṣṇaleśyā 'tuḥ' viśeṣaṇe sa ca śeṣaleśyābhyo varṇakṛtaṃ viśeṣaṃ dyotayati, yadvā 'tuḥ' avadhāraṇe bhinnakramaśca tataḥ 'varṇata eva' varṇamevāśritya na tu rasādīn, evamuttaratrāpi| mū.(1387) nīlāsogasaṃkāsā, cāsapicchasamappabhā|
veruliyaniddhasaṃkāsā, nīlalesā u vanāo| vṛ. nīlaścāsāvaśokaśca-vṛkṣaviśeṣo nīlāśokastatsaṅkāśā, raktāśokavyavacchedārthaṃ ca nīlaviśeṣaṇaṃ, cāsaḥ-pakṣiviśeṣastasya picchaṃ-patatraṃ tatsamaprabhā-tattulyadyutiḥ, snigdhodīpto vaiḍūryo-maṇiviśeṣastatsaṅkāśā tatsadṛśī padaviparyayaḥ prāgvat nīlaleśyā tu varṇato nīleti tātparyam| mū.(1388) ayasīpupphasaṃkāsā, koilacchadasaṃnibhā|
pārevayagīvanibhā, kāulesā u vanao| vṛ. atasī-dhānyaviśeṣastatpuṣpasaṅkāśā, kokilacchadaḥ-tailakaṇṭakaḥ, tathā ca vṛddha
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit