Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v29.p24

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p24

Language
Sanskrit

v29.p24

adhyayanaṃ-18,[ni. 404] hitvā 'kāmāīti casya gamyamānatvāt 'kāmāṃśca' viṣayān prākṛtatvānnapuṃsakanirdeśaḥ, pavvae'tti prāvrājīt|
'sagaro'vī' tyādi sarva mapi spaṣṭaṃ, navaraṃ 'sāgarāntaṃ' samudraparyantaṃ diktraye, anyatra tu himavatparyantamityupaskāraḥ, tathā 'eśvaryam' ājñaiśvaryādi kevalaṃ' paripūrṇamananyasādhāraṇaṃ vā 'dayayā' saṃyamena parinirvṛtaḥ' ihaiva vidhytakaṣāyānalatvācchītībhūto mukto vā | tathā 'aro ya'tti aranāmā ca tīrthakṛccakravartī arayaṃ'ti ratasya rajaso vā'bhāvarūpamaratamarajo vā, pāṭhāntarato'rasaṃ vā-śṛṃgārādirasābhāvaṃ, prāptaḥ san 'prāptaḥ' gato gatimanuttarāṃ-muktimityarthaḥ||
tathā tyaktvottamān bhogāniti, punastyaktvetyabhidhānaṃ bhinnavākyatvādapaunaruktyaṃ, 'mahāpadma:' mahāpadmanāmā 'care'tti ācarat ||
tathā ekaṃ chatraṃ-nṛpaticihnamasyāmityekacchatrāṃ tāṃ, ko'rthaḥ ?-avidyamānadvitīyanṛpati 'mahīṃ' pṛthvī prasādhya' vaśīkṛtyeti sambandhaḥ, 'māṇanisūraṇo'tti daptārātyahaṅkāravināśaka: 'manuṣyendraḥ' iti cakrī| tathā annito'tti 'anvitaḥ' yuktaḥ 'supariccāi'tti suṣṭha-śobhanena prakāreṇa rājyādi parityajatītyevaṃśīlaḥ suparityāgī damaṃ jinākhyātamiti sambandhaḥ, 'cari'tti acārīccaritvā ca jayanāmā cakrīti śeṣaḥ prāpto gatimanuttarām| tathā daśārṇo nāma deśastadrājyaṃtadādhipatyaṃ 'muditaṃ' sakalopadravavirahitaṃ pramodavat tyaktvā 'ṇaḥ' prāgvat 'care'tti acārīt, apratibaddhavihāratayā vihatavānityarthaḥ, sākṣācchakreṇa 'coditaḥ' adhikavibhūtidarśanena dharma prati preritaḥ||
tathā 'niṣkriāntāḥ' pravrajitā niṣkramya ca 'śrāmaṇye' śramaṇabhāve 'paryupasthitāḥ' tadanuṣṭhānaṃ pratyudyata abhūvanniti śeṣaḥ | tathā sauvīreṣu rājavṛṣabha:-tatkālabhāvinṛpatipradhānatvātsauvīrarājavṛṣabhaḥ 'cecca'tti tyaktvā rājyamiti śeṣaḥ prāgvat 'muniḥ' traikālyāvasthāvedī san 'care'tti acārīt, ko'sau ?-'udāyano'tti udāyananāmā pravrajitaḥ, caritvā ca kimityāhaprāpto gatimanuttarām|| __ 'tathaiva' tenaiva prakāreṇa 'kāśirājaḥ' kāśimaṇḍalādhipatiḥ śreyasi-atipraśasye satyesaṃyame parākramaḥ- sāmarthya yasyāsau śreyaḥ-satyaparākramaḥ ‘pahaṇe'tti prāhan-prahatavān karma mahāvanamivātigahanatayā karmamahāvanam|| ___ tathaiva 'vijayaḥ' iti vijayanāmā anaṭṭhā kitti pavvae'tti, ārṣatvād anātaḥ-ārtadhyānavikalaḥ kīrtyādīnānāthādidānotthayā prasiddhayopalakṣitaḥ san yadvā anārtā-sakaladoṣavigamato'bādhitā kītirasyetyanātakīrtiḥ san, paṭhyate ca 'ānaṭṭhākiipavvaī'tti, ājñāāgamo'rthaśabdasya hetuvacanasyāpi darśanādartho-heturasyāḥ sā tathāvidhā ākṛtirarthānmuniveṣātmikā yatra tadājñārthākṛti yathā bhavatyevaṃ prāvājīdguṇaiḥ-rājyaguṇaiḥ śabdādibhirvā samṛddhasaṃpannaṃ guṇasamṛddhaṃ, pūrvatra tuśabdasyāpiśabdārthatvādyavahitasambandhatvācca guṇasamṛddhamapi| __ tathā 'addāya'tti ārṣatvād 'ādita' gṛhītavāṃstadgamanena svīkṛtavān śiraseva śirasā śiraḥpradāneneva jīvitanirapekṣamiti yo'rthaḥ, "śiraṃ'ti śira iva śiraḥ sarvajagaduparivartitayā mokṣaḥ, paṭhyate ca-'ādāya siraso siriṃ'ti, atra ca ādāya' gṛhītvā 'śiraḥ śriyaṃ' sarvottamāṃ

Linked texts (1)