Uttarajjhayana v29.p290
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p290
- Language
- Sanskrit
v29.p290
tīsaṃ tu sāgarāī, ukko sena ṭhiī bhave | aṭṭamaṃmi jahantreṇaṃ, sāgarā auṇatīsaī || sāgarā ikkatīsaṃ tu, ukko sena ṭhiī bhave | navamaṃmi jahantreṇaṃ, tīsaiṃ sāgarovamā || tittīsasāgarā ū, ukko sena ṭhiī bhave | causupi vijayāīsu, jahannā ikkatīsaī || ajahatramanukkosa, tittīsaṃ sāgarovamā | mahāvimānasavvaṭṭe, ṭhiī esā viyāhiyā || jā ceva u āuṭhiī, devāṇaṃ tu viyāhiyā | sā tesiṃ kāryāṭhaī, jahannamukkosiyā bhave ||
vṛ. kṣetrakālābhidhāyi sūtradvayaṃ prāgvat, sādisaparyavasitatva bhāvanārthaṃ sāhīyamityādi saptaviṃśatiḥ sūtrāṇi prāyo nigadasiddhānyeva, navaraṃ 'sāhīya'tti prākṛtatvātsādhikaṃ 'sāgara' miti sāgaropamamekamutkṛṣṭena sthitirbhaved 'bhaumeyakānāṃ' bhavanavāsinām, iyaṃ ca sāmānyoktāvapyuttaranikāyādhipasya balerevāvagantavyā, dakṣiṇanikāye tvindrasyāpi sāgaropamameva, uktaṃ hi - " camarabali sāraṃmahiyaṃ" "sesāṇaṃ'ti, jaghanyena daśavarṣasahasrāṇi pramāṇamasyā daśavarṣasahasrikā, iyamapi sāmānyoktāvapi kilviṣikāṇāmeva sthitiḥ, sthitiprabhāvādīnāṃ deveṣu sahaiva hrāsāditi, uttaratrāpi bhāvanīyam |
287
tathā palyopamaṃ varṣalakṣādhikamiti jyotiṣāmutkṛṣṭasthityabhidhānaṃ candropekṣaṃ, sūryasya tu varṣasahasrādhikaṃ palyopamamāyuḥ, grahāṇāṃ tadeva a (na) tariktaṃ, nakṣatrāṇāṃ tasyaivārddha, tārakāṇāṃ taccaturbhāgaḥ tathā palyopamāṣṭabhāgo jyotiṣṣu jaghanyasthitirityapi tārakāpekṣameva, śeṣāṇāṃ palyopamacaturbhāgasyaiva jaghanyasthititvāt, yata uktaṃ 'caturbhāgaḥ śeṣāṇā' miti ! iha ca sarvatroktarūpayorutkṛṣṭajaghanyasthityorapāntarālavarttinī madhyamāṃ sthitiriti draṣṭavyam |
tathā 'prathame' iti prakramād graiveyake'dhastanādhatane, evaṃ dvitīyādiṣvapi graiveyaka iti sambandhanīyam| avidyamānaṃ jaghanyamiti - jaghanyatvamasyāmityajaghanyā tathā avidyamānamutkṛṣṭamityutkṛṣṭatvamasyāmityanutkṛṣṭā jaghanyā cāsāvanutkṛṣṭā cājaghanyānutkṛṣṭā, makāro'lākṣaṇikaḥ, mahacca tadāyuḥ sthityādyapekṣayā vimānaṃ ca mahāvimānaṃ tacca tatsarve - niravaśeṣā ardhyamānatvādarthā:-anuttarasukhādayo yasmiṃsta (tathā tacca ta) tsarvārthaṃ ca mahāvimānasarvārthaṃ tasmin, sthitiriti sarvatrāyuḥsthitireva, kāyasthititvābhidhāne tatrānantaramanutpattirevetyabhiprāya iti saptaviṃśatisūtrārthaḥ ||
anaṃtakālamukkosaṃ, aṃtomuhuttaṃ jahannayaṃ | vijaḍhaṃmi sae kāe, devāṇaṃ hujja aṃtaraṃ || eesi vannao ceva, gaṃdhao rasaphāsao | saṃṭhāṇādesao vāvi, vihāṇāī sahassaso ||
vṛ. antaravidhānābhidhāyi ca sūtradvayaṃ pūrvavadyākhyeyam || itthaṃ jīvānajīvāṃśca savistaramupadarśya
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit