Uttarajjhayana v29.p65

v29.p65

uttarādhyayana- mūlasūtram - 2 - 21 / 795 ananukulaṃ 'savva titikkhaejja' tti sarvam 'atitikṣata' soḍhavān, kiñca- 'na savva'tti sarvaṃ vastu sarvatra sthāne'bhya rocayata, na yathādṛṣṭābhilāṣuko'bhūditi bhāvaḥ, yadivā yadekatra puṣṭālambanataḥ sevitaṃ na tatsarvam-abhimatāhārādi sarvatrābhilaṣitavān, na cāpi pūjāṃ gaha vā'bhyarocayateti sambandhaḥ, iha ca garhāto'pi karmakṣaya iti kecidatastanmatavyavacchedārthaṃ garhāgrahaṇaṃ, yadvā garhā - parāpavādarūpā |
nanu bhikṣorapi kimanyathābhāvaḥ saṃbhavati ? yenetthamitthaṃ ca tadguṇābhidhānamityāha'anega'tti vṛttārddha, tatra ca 'anega'ti aneke 'chandā:' abhiprāyāḥ saṃbhavantīti gamyate, 'miha'tti makāro'lākṣaṇikaḥ ‘iha’jagati 'māṇavehiṃ 'ti subvyatyayānmānaveṣu 'je' iti yānanekān chandān ‘bhāvata:' tattvavṛttyaudāyikādibhāvato vā saḥ 'prakaroti' bhṛśaṃ vidhatte 'bhikkhū'tti apiśabdasya gamyamānatvād bhikṣurapi-anāgāro'pi san, ata itthamitthaṃ ca tadguṇābhidhānamiti bhāvaḥ | aparañca-‘bhayabhairavāḥ’ bhayotpādakatvena bhīṣaṇāḥ 'tatra' iti brahmapratipattau ' uiṃti' tti 'udyanti' udayaṃ yānti, paṭhyate ca-‘uveṃti' tti, upayanti bhayabhairavā ityanenāpi gate bhīmā iti punarabhidhānamatiraudratākhyāpanāyoktaṃ, 'divyā' ityādāvapusargā iti gamyate, 'ticitcha'tti tairaścāḥ ||
tathā 'parisaha 'tti parīṣahāśca udyantīti sambandhaḥ, 'sīdanti' saṃyamaṃ prati śithilībhavanti ' jattha'tti yatra- -yeṣūpasargeṣu parīṣaheṣu ca satsu 'se' iti saḥ 'tatra' teṣu 'patte'tti vacanavyatya•yātprāpteṣu prāpto vā anubhavadvāreṇāyāto na ('vyatheta' syāt' vyathābhītaścalīto vā sattvād, bhikṣuḥ san 'saṃgrāmaśīrṣa iva' yuddhaprakarṣa iva 'nāgarājaḥ' hastirājaḥ | 'sparśīḥ ' tṛṇasparśādayaḥ 'ātaṅkāḥ ' rogāḥ 'spṛśanti' upatāpayanti 'akukkuya'tti ārṣatvāt kutsitaṃ kūjati-pīḍitaḥ sannākrandati kukūjo na tathetyakukūja:, paṭhyate ca- 'akakkare' tti kadācidvedahanā''kulito na karkarāyitakārī, anena cānantarasūtrokta evārtho vispaṣṭatārthamanvayenoktaḥ, evaṃvidhaśca sa rajāṃsīva rajāṃsi-jīvamālinyahetutayā karmāṇi 'khevijje 'ti akṣipat parīṣahasahanādibhiḥ kṣiptavān| 'moha(m)' iti mithyātvahāsyādirūpo'jñānaṃ vā gṛhyate, ātmanā guptaḥ ātmaguptaḥkūrmavatsaṃkucitasarvāṅgaḥ, anena parīṣahasahanopāya uktaḥ |
kiñca-'nayāvi pūyaṃ garihaṃ ca saṃjaye 'tti na cāpi pūjāṃ garhāṃ ca pratīti śeṣaḥ 'asajat' saṅgaṃ vihitavān, tatra ca anunnatatvamanavanatatvaṃ ca heturbhāvataḥ, unnato hi pūjāṃ prati avanataśca garhāṃ prati saṅgaṃ kuryānna tvanyayeti bhāvaḥ, pūrvatrābhiruciniṣadha uktaḥ, ihaṃ tu saṅgasyeti pūrvasmādviśeṣa:, 'sa' iti 'saḥ' evaṃguṇaḥ 'ṛjubhāvam' ārjavaṃ 'pratipadya' aṅgīkṛtya saṃyato 'nirvāṇamārgaṃ' samyagdarśanādirūpaṃ virataḥ san 'upaiti ' viśeṣeṇa prāpnoti, varttamānanirdeśa ihottaratra ca prāgvat |
tataḥ sa tadā kīdṛśaḥ kiṃ karotītyāha- aratitaratī saṃyamāsaṃyamaviṣaye sahate - na tābhyāṃ bādhyata ityaratiratisahaḥ, 'pahīṇasaṃthave 'tti prakṣīṇasaṃstavaḥ saṃstavaprahīṇo vā, saṃstavaśca prarvapaścātsaṃstavarūpo vacanasaṃvāsarūvo vā gṛhibhiḥ saha, pradhānaḥ sa ca saṃyamo muktihetutvāt sa yasyāstyasau pradhānavān, paramaḥ -pradhāno'rthaḥ puruṣārtho vā'nayoḥ karmadhārayo paramārtho - mokṣaḥ sa padyate gamyate yaistāni paramārthapadāni samyagdarśanādīni subvyatyayāt taṣu tiṣṭhati avirādhakatayāssste 'chinnasoya'tti chinnaśokaḥ chinnāni vā śrotāṃsīva śrotāṃsi - mithyādarśanādīnī