Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v29.p69

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p69

Language
Sanskrit

v29.p69

uttarādhyayana- mūlasūtram - 2 - 22 / 812 vṛddhayādayaḥ sarvauṣadhayastābhiḥ snapitaḥ - abhiṣiktaḥ, kṛtakaitukamaṅgala ityatra kautukānilalāṭasya muśalasparśanādīni maṅgalāni ca dadhyakṣatadūrvācandanādīni 'divvajuyalaparihiya'tti prāgvatparihitaṃ divyayugalamiti prastāvād dūṣyayugalaṃ yena sa tathā, vāsudevasya sambandhinamiti gamyate, jyeṣṭhameva jyeṣṭhakam atiśayapraśasmamativṛddhaṃ vā guṇaiḥ paṭṭahastinamityarthaḥ, śobhata iti varttamānanirdeśa: prāgvat, 'cūḍāmaṇiḥ ' śiro' 'laṅkāraratnam |
'atha' anantaram 'ucchritena' uparidhṛtena pāṭhāntarataśca śvetocchritena 'cāmarāhi yatti cāmarābhyāṃ ca śobhitaḥ ‘dasāracakkeṇaṃ' ti daśārhacakreṇa yadusamūhena 'caturaṅgiṇyā' hastyaśvarathapadātirūpāṅgacatuṣṭayānvitayā 'racitayā' nyastayā 'yathākramaṃ' yathāparipāṭī tūryāṇāṃ mṛdaṅgapaṭahādīnāṃ sanninādeneti-saṃnahṛta ityādiṣu samo bhṛśārthasyāpi darśanādatigāḍhadhvaninā 'divyena' iti pradhānena devāgamanasyāpi tadā sambhavāddevalokodbhavena vā 'gayaṇaṃ phuse 'tti ārṣatvād, 'gaganaspṛśā' atiprabalatayā nabho'ṅgaṇavyāpinā, sarvatra ca lakṣaṇe tṛtīyā, 'etādṛśyā' anantarābhihitarūpayā 'ṛddhayā' vibhūtyā 'dyutyā' dīptyā, uttaratra caśabdo'bhinnakramato dyutyā cottamayopalakṣītaḥ sannijakādbhuvanāt 'niryātaḥ 'niṣkrāntaḥ 'vṛṣṇipuṅgavaḥ' yādavapradhāno bhagavānariṣṭhanemiritiyāvat |
tataścāsau krameṇa gacchan prāpto vivāhamaṇḍapāsannadeśam, 'atha' anantaraṃ sa tatra 'niryan' adhikaṃ gacchan ‘dissaṃ’tti dṛṣṭvā avalokya 'prāṇān' sa'prāṇinaḥ ' mṛgalāvakādīn 'bhayadrutān' bhayatrastān vāṭairiti-vāṭakai: - vṛttivaraṇḍakādiparikṣiptapradeśarūpaiḥ 'pañjareśca' bandhanaviśeṣaiḥ 'sanniruddhān' gāḍhaniyantritān, pāṭhāntaratastu-baddharuddhān, ata eva suduḥkhitān, tathā jīvitasyānto- jīvitānato maraṇabhityarthastaṃ saṃprāptāniva saṃprāptān, atipratyāsannatvāttasya, yadvā jītritasyāntaḥ-paryantavartī bhāgastamuktahetoḥ saṃprāptān 'māṃsārtha' māṃsanimittaṃ ca bhakṣayitavyān māṃsasyaivātigṛddhihetutvena tadbhakṣaṇanimittatvādevamuktaṃ, yadivā 'māṃsenaiva māṃsamupacīyate' iti pravādato māṃsamupacitaṃ syāditi māṃsārthaṃ bhakṣayitavyānavivekabhiriti śeṣaḥ, 'pāsitta'ti dṛṣṭvā, ko'rthaḥ ? - uktaviśeṣaṇaviśiṣṭān hṛdi nidhāya 'saḥ' iti bhagavānariṣṭanemirmahatī prajñāprakramānmatiśrutāvadhijñānatrayātmikā yasyāsau mahāprajñaḥ 'sārathiṃ' pravarttayitāraṃ prakramādgandhahastino hastipakamitiyāvat, yadvā'ta eva tadā rathārohaṇamanumīyata iti rathapravartayitārām |
'kassaṭṭha'tti kasya 'arthāt ' nimittādime prāṇāḥ, ete sarve 'ime' ityanenaiva ca gate ete iti punarabhidhānamatisārdrahṛdayatayā punaḥ punasta eva bhagavao hṛdi viparivattanta iti khyāpanārthaṃ, yadivā 'ime' pratyakṣāḥ 'ete' samīpataravarttinaḥ uktaṃ hi 'idamaḥ pratyakṣagataṃ samīpataravatti caitado rūpam' paṭhyate ca-'bahupāne 'tti pratītaṃ, 'sukhaiṣīṇa:' sātābhilāṣiṇaḥ 'sanniruddhe ya'tti sanniruddhāḥ 'ca' pūraṇe 'acchihi'tti āsata iti ṣoḍaśasūtrārthaḥ || evaṃ ca bhagavatokteaha sārahī tao bhai, ee bhaddā u pāṇiṇo |

tujjhaṃ vivāhakajjami, bhoāveḍaṃ bahuṃ janaṃ ||
"
vṛ. sugamameva, navaram 'atha' iti bhagavadvacanānantaraṃ 'bhaddā u'tti 'bhadrā eva' kalyāṇā eva na tu śvaśṛgālādaya eva kutsitāḥ anaparādhatayā vā bhadrā ityuktaṃ bhavati, tava 'vivāhakārye '

Linked texts (1)