Pramāṇa · Search · About · API

Uttarajjhayana v29.p84

Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p84

Language
Sanskrit

v29.p84

adhyayanaṃ-23,[ni.458] teṣāmiti bhāvaḥ | itthaṃ keśinokte gautama āha-'ekasmin' sakalabhāvaśatrupradhāne ātmani 'jite' abhibhūte jitāḥ pañca, katham ? eka: sa evānye ca catvāraḥ kaṣāyāḥ, tathā 'paṃca jie'tti sūtratvātpañcasu jiteṣu jitā daśa, atrāpi pañcoktā evāparāṇi ca pañcendriyāṇi, tataḥ 'daśadhā' daśaprakārānuktarūpān 'tuḥ punararthe śatrūn jitvā ‘ṇaṃ'ti prāgvat 'sarvaśatrana' nokapāyādīṃstaduttarottarabhedāṃścānekasahasrasaṅkhyān ‘jayāmi' abhibhavābhyahaṃ, tadanane prathamataḥ pradhānajayo-jayanaprakāra uktaḥ, tataśca sattū ya ii'tti 'ca:' pūraṇe iti bhinnakramo jātau caikavacanaṃ, tataḥ śatruḥ ka ukta iti keśiautamamabravīt, nanu yadyasau śatrūnapi na vetti kathaṃ tanmadhyagatastvaṃ tiṣṭhasītyādikamanena prāguktam ?, ucyate, ajñajanapratibodhārthaṃ sarvā api jñapṛcchā evaitāḥ, uktaṃ hi prāg 'jñānatrayānvito'sāviti kathamasyaivaṃvidhavastvaparijñānasambhava' iti, uttarārdhaṃ prāgvat|
eka ātmeti-jīvaścittaṃ vā'tati-gacchati tāṃstān bhāvān arthānveti vyutpatteḥ 'ajitaḥ' avaśīkṛtaḥ anekānarthāvāptihetutvācchatruriva śatrustathoktahetoreva 'kaṣāyāḥ' krodhādayaḥ 'indriyāṇi' sparśanādīni, caśabdānnokaṣāyādayaḥ kaṣāyādhuttarottarabhedāśca, ajitāḥ śatrava iti vacanavipariṇāmena yojyate | iha ca kaṣāyāṇāṃ prathamata upādānamindriyāṇāmapi kaṣāyāvaśata evānarthahetutvakhyāpanārthaṃ, sampratyupasaṃharavyājena tajjaye phalamāha-'tān' uktarūpān śatrūn 'jitvā' abhibhūya yathānyāyaṃ yathoktanītyanatikrameṇa tato viharāmi-tanmadhye'pi tiṣṭhannapratibaddhavihāritayeti gamyate, teṣāmeva pratibandhahetutvena tadvibandhakābhāvāditi bhāvaḥ, 'aha' mityātmanirdeśaḥ 'mune' iti keśyāmantraṇamiti sūtracatuṣṭayārthaḥ || evaṃ gautamenābhihitemū. (885) sāhu goyama! pannā te, chinno me saṃsao imo|
___ anno'vi saṃsao majhaṃ, taṃ me kahasu goyamā!|| vṛ. prāgvat || samprati 'pāsāvagattaṇaṃ'ti caturthadvāramadhikṛtyāhamū.(886) dīsaṃti bahave loe, pāsaṃbaddhā sarīriṇo |
mukkapāso lahunbhūo, kahaṃ taṃ viharasī munī!? || mū.(887) te pāse savvaso chittā, nihatūṇa uvāyao|
mukkapāso lahubbhūo, viharāmi ahaṃ munī?|| mū.(888) pāsā aiha ke vuttā?, kesī goyamamabbavī|
kesiṃ evaṃ buvaṃtaṃ tu, goyamo iṇamabbavī|| mū. (889) rāgaddosādao tivvā, nehapāsā bhayaṃkarā|
te chiṃdittu jahānāyaṃ, viharāmi jahakkama|| vṛ. sūtracatuṣṭayaṃ spaṣṭameva navaraṃ pāśairbaddhā-niyantritāḥ pāśabaddhāḥ 'śarīriṇaḥ' prāṇinaḥ, 'muktapāśaḥ' tyaktapāśo'ta eva laghubhūto-vāyuḥ, tato laghubhūta iva laghubhūtaḥ sarvatrāpratibaddhatvāt| gautama āha-'te' iti tān-lokabandhakāna pāśān 'saddaśo'tti sūtratvātsarvān ‘chittvā' troṭayitvā 'nihattha' punarbandhābhāvalakṣaṇenātiśayena vināśya, katham – 'upāyataḥ' sadbhūta29/6

Linked texts (1)