Uttarajjhayana v29.p87
Uttarādhyayanaśiṣyahitā v29.p87
- Language
- Sanskrit
v29.p87
uttarādhyayana- mūlasūtram - 2-23/903 tao kesiṃ buvaṃtaṃ tu, goyamo iṇamabbavī || mano sāhassio bhīmo, duṭṭhasso paridhāvaī | taṃ sammaṃ tu nigiṇhāmi, dhammasikkhāi kaṃthagaṃ ||
vṛ. sūtracatuṣṭayam| 'ayaṃ' pratyakṣaḥ sahasā - asamīkṣya pravarttata iti sāhasiko bhīmaḥ prāgvat, duṣṭaścāsāvakārya pravṛttyā'śvaśca duṣṭāśvaḥ 'paridhāvati' samantādgacchati, yaḥ kīdṛgityāha-yaṃ duṣṭāśvamabhibhavasi yadivā 'yaṃsi 'tti yasmin he gautama! 'ārūḍhaḥ ' caṭitaḥ, anārūḍhasya hina vakṣyamāṇāpāyaheturasau syādityevamabhidhānaṃ, tataḥ kathamīti praśne 'tena' iti duṣṭāśvena 'na hiyase' prastāvannonmārgaṃ nīyase ? |
84
gautama āha- 'pradhāvantam' unmārgābhimukhaṃ gacchantaṃ 'nigṛhṇāmi' niruṇadhmī, kīdṛśaṃ tamityāha - śrutam, āgamo niyantrakatayā raśmiriva raśmiḥ - pragrahaḥ śrutaraśmistena samāhitobaddhaḥ śrutaraśmisamāhitastam, ato na 'me' mama sambandhi duṣṭāśca: 'gacchati' yāti 'unmārgam' utpathaṃ, tato na mama tena haraṇamiti bhāvaḥ, tataśca kimudāsta evetyāha-'mārga ca' satpathaṃ punaḥ 'pratipadyate' aṅgīkurute | 'asse ya' ityādi sugamaṃ, navaraṃ 'manaḥ' cittam, iha ca sāhasika ityādyabhidhānaṃ prakramānusmaraṇārthaṃ, viśeṣamupadarśayannupasaṃhāramāha-taṃ samyag nigṛhṇāmi dharmaviṣayā śikṣā - upadeśo dharmaśikṣā tayā, yadvā śikṣā - abhyāsastato 'dharmaśikṣāyai' dharmābhyāsanimittaṃ kanthako-jātyāśvastataśca kanthakamiva kanthakaṃ, kimuktaṃ bhavati ? - duṣṭāśvo'pi nigrahaṇayogyaḥ kanthakaprāya eveti sutracatuṣṭayārtha: || keśirāha
sāhu goyama ! pannā te, chinno me saṃsao imo | anno'vi saṃsao majjhaṃ, taṃ me kahasu goyamā ! ||
vṛ. sāhusūtraṃ tathaiva | tathā 'pathaparijñāte' tyaṣṭamaṃ dvāramāśrityāhakuppahā bahave loe, jesiṃ nāsaṃti jaṃtavo | addhāṇe kaha vaṭṭato, taṃ na nāsasi goyamā ! ? || je a maggeṇa gacchati je a ummaggapadviyā | te savve viiyā majjhaṃ, to na nassāmahaṃ munī ! || agge a iti ke butte ?, kesī goyamamabbavī | tao kesiṃ buvaṃtaṃ tu, goyamo iṇamabbavī || kuppavayaṇapāsaṃḍī, savve ummaggapaṭṭhiyā | sammaggaṃ tu jinakkhāyaṃ, esa magge hi uttame ||
vṛ. sūtrāṇi catvāri | kutsitāḥ pathāḥ kupathāḥ- aśobhanamārgāḥ 'bahavaḥ' aneke 'loke' jagati ‘yaiḥ' kupathaiḥ ‘naśyanti' sanmārgādbhaśyanti 'jantavaḥ' prāṇinaḥ, tataścādhvani prastāvāsanmārge 'kaha' nti kathaṃ varttamānastvaṃ na 'naśyasi ?' satpathācyavase ? he gautama! | gautama āha-‘ye' kecit ‘mārgeṇe' ti sanmārgeṇa 'gacchanti' yānti ye ca 'unmārgaprasthitāḥ ' utpathapravṛttāḥ, te 'sarve' niravaśeṣā viditāḥ - pratītā mama, na caite pathāpathaparijñāmantareṇa samyag jñāyanta iti saivānena bhaṅgayantareṇāktā, vicitratvācca ṛṣīṇāṃ sūtrakṛterevamabhidhānaṃ, tataśca
Linked texts (1)
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit