Nalacampu 5.6
Viṣamapadaprakāśa 5.6
- Language
- Sanskrit
5.6
mugdhasnigdheti || maṇibandhakaniṣṭhikayormadhyaṃ karabhastadvadūrū yasyāḥ | tata ūṅ tasyāḥ saṃbodhanam | īdṛśaṃ te mukhaṃ dṛṣṭvā sahasācintyādhigatacamatkāraṃ me mano hṛṣyati |
kṣitipattistviti || agre sthitaṃ purohitamityamunā prakāreṇa rājñīkathana lakṣaṇenāvocat | yat priye, sa bhagavāñchaṃkaro mayāpi svapnāntare dṛṣṭaḥ | kīdṛśaḥ | sāmarthyaṃvatā herambeṇa, śaktiśastrabhṛtā ṣaṇmukhena cātmapratimenānugamyamānaḥ | śivo'pi vigatanāyakaḥ sakalalokasvāmī śaktimāṃśca śivaśaktyoravinābhāvasaṃbandhādityātmasādṛśyam | kāmaḥ smara icchā ca| kapardo jaṭābandhaḥ virodhapakṣe varāṭaḥ īśvaro dhanavān | sasomaḥ senduḥ | saha umayā vartata iti somaḥ | tato nañyogaḥ | vigato bhavo yebhyaste vibhavā muktātmānaḥ | taiḥ saha | bhagavatsāyujyaṃ hi muktiriti vṛddhāḥ | tathā viśiṣṭhā bhūtiryasya | bhasma ca| pinākaṃ dhanurasyāsti | apīti bhinnam | nākī svargī | yadvā 'capa sāntvane' | capayanti sāntvayantyanunayantyavaśyaṃ cāpinaḥ prasādakā nākino yasya ||
evaṃviva iti || ko'pi muniḥ sūryamaṇḍalādavātarat | kanakapiṅgajaṭābhārasya meruśikharaṃ puṣpamālāyāśca nakṣatrarājirupamānam | lagnaṃ saṃbaddhaṃ jyotiṣapraṇītaṃ ca | lalāṭasya śilā tilakānāṃ ca gaṅgopamānam | parivṛto munibhiḥ | kīdṛśairvividhaśākhaiḥ | śākhā kaṭhabahvṛcādirlatā ca jaṭā keśāracanā mūlaṃ ca | valkalaṃ | vṛkṣatvak | tadeva tarūṇāṃ sahajaṃ munīnāṃ cāhāryam | mekhalā mauñjī nagāntadeśaśca | rudrākṣajapamālānvitaiḥ | pakṣe rudrākṣā akṣāśca taruviśeṣāḥ | mṛgakṛttikāyā mṛgavacaḥ śleṣaiḥ sahitaiḥ jyeṣṭhāṣāḍhena praśasyavratadaṇḍena sahitaiḥ | pakṣe mṛgo mṛgaśiraḥ kṛttikā aśleṣā jyeṣṭhā āṣāḍhāśca nakṣatrāṇi | sasaṃmadaistṛṣṇākṣayātsānandaiḥ | tathā madasya garvasyākāraṃ nākalayadbhiḥ | apirvirodhe | sa tu tulyārthavyākhyayā | krīḍā viṣayāsaktiḥ | tathā cakriṇo viṣṇorīḍā stutistatparaiḥ | virodhe tu caḥ pṛthak | bhūmaromayuktaiḥ | viprāṇāṃ bālakairḍimbhaiḥ | virodhe viśeṣeṇa pragatakeśaiḥ | purāṇapuruṣā vṛddhāḥ | janānāmardanaṃ pīḍā | prapannānāmāścitānāṃ śaṃkaraḥ sukhaṃkaraḥ | bhavaḥ saṃsāraḥ | prabuddho vidvān | bandīkṛto haṭhena gṛhītaḥ | śramaṇastapasvī | ajinaṃ mṛgāditvak | virodhe tu purāṇapuruṣo janārdanaśca viṣṇuḥ | śaṃkaro bhavaśca śivaḥ | prabuddhaḥ sugataḥ | bandā vandakā bauddhavratasthāḥ | śramaṇaḥ kṣapaṇaḥ | jino'rhan | parigrahaḥ sarvatra neti bhinnam | vadho hiṃsā | alīkasaṃdho mithyāpratijñaḥ | dambhavaidino dāmbhā māyikāḥ | akulīno nābhijātaḥ | grahagaṇastu navasaṃkhyasvarūpaḥ | dhanvī ca nālīke śare saṃdhānaṃ yasya | haṃsastu nādasyāmbha eva sthānakaṃ tatpriyaḥ | nākurvalmīkastanna līnaḥ | bhaktyārādhitatripuruṣairiti | trayaḥ puruṣā yatreti samudādhina eva samudāya iti darśane bahuvacanam | vyatiriktasamudāyapakṣastu nehāśrita iti sevitahariharabrahmabhī rakṣārthaṃ racitarekhātulyairyajñopavītatantubhirbhūṣitadehaḥ | śamo'syāstīti śamī śāntaḥ | tathā vidrumaṃ pravālaṃ tutthutyoṣṭhaḥ | prajāṃ pāti ṛtuṛdvayo hi prajātrāṇam viprājñāpayati japa prāpayati | bhadṛdarśanānvayatvāt | suṣṭhu tapo vratamasya | tathā kau bhuvi tapasā lokottareṇa dharmeṇa ślāghanaśīlaḥ | 'tapaścāndrāyaṇāyadau syāddharme lokottare'pi ca' iti viśvaḥ | yadvā kutapo darbhastadā kutapaślāghītyatra visargābhāve'pi ( śasya dvitvena ) śrutyā virodhapratītiḥ | vigatakalatraḥ | sakalaṃ trāyate | ahiṃsāsatyāsteyabrahmacaryāparigrahā yamāsteṣāmantaḥ pāram | kuśāndarbhāñchrānti gṛhṇanti ye te kuśalā dakṣāstaiḥ saha | caḥ sarvatra virodhe | tadyathā śamītāmā taruḥ tathā drumāṇāṃ dharati | virnañarthe | vi prajāpavān | kutapaḥ kutsitaṃ tapaḥ | saha kalatreṇa | yamasyāntakasya samīpamanusaratyūvaśyam | saha kuśalena kṣemeṇa ||
muniriti || rājapraṇāmānānantaram | sarvvadā raktaprāntayā dṛśā pravālacchuritakṣīrodavīcyeva plāvayanmunirapyāśiṣamuvāca | raktāntanetratvaṃ śubhalakṣaṇam | virodhe sa iti muniviśeṣaṇam | dāruṇaṃ raudram ||
Linked texts (1)
- Nalacampū — Trivikramabhaṭṭa, Sanskrit