Pramāṇa · Search · About · API

Nalacampu 8.2

Viṣamapadaprakāśa 8.2

Language
Sanskrit

8.2

yātīti || astagiriṃ gacchati tamaḥsamūhe paścimāyāḥ kṛṣṇāyāḥ, saṃpannāruṇodayāyāḥ pūrvasyāśca lohitāyā diśormadhye pāṇḍu piñjaraṃ śyāmaṃ vā kimapi durlakṣyaṃ manāk stokodayaṃ tejo'rthātprakāśātmakaṃ vo yuṣmānpātu| prakāśāruṇodayatamaḥśeṣasamudāyarūpatvāt pāṇḍu piñjaraṃ śyāmaṃ cetyuktam | tadityanena kṣiptaṃ yacchabdavācyamupamānamāha - antarityādi || digbhāgayorviṣṇuvirañcau, prakāśātmanaśca tejaso liṅgodbhava upamānam | athavā sattvaṃ pāṇḍu tadeva viṣṇuḥ, rajaḥ piñjaraṃ tadeva sraṣṭā, tamaḥ śyāmaṃ tadeva ca haraḥ, etattrayīmayaśca ravirityāgamisamayaḥ| taduktam- 'sattvaṃ śubhraṃ sa harirlohitapītaṃ rajaḥ sa jagatkartā | kṛṣṇaṃ tu tamaḥ sa bhavo bhānuścaitattrayīmūrtiḥ' | abhidhānakāro'pyāha- 'dvādaśātmā trayītanuḥ' | etena pāṇḍu teja ityukte sattvasya, piñjaramityukte rajasaḥ, śyāmamityukte tamaḥ pratītiriti | tataśca tamonvitāyā apācyā aruṇānvitāyāśca prācyā madhye manāgīṣallakṣyaṃ kimapyadbhutavaibhavaṃ tadutkṛṣṭaṃ pāṇḍu piñjaraṃ śyāmaṃ ca tejo'rthāt sattvarajastamaśchayīmayaṃ trayītanulakṣaṇaṃ vo yuṣmānavatu | amumevārthaṃ sattvarajastamasāṃ saṃjñāntareṇa viṣṇuvirañcaliṅgodbhavalakṣaṇena draḍhayannāha - antarityādi | 'purā svamāhātmyārthaṃ vivadamānayorduhiṇanārāyaṇayoḥ śivena svasya liṅgodbhavasyordhvādhomānavijñānaṃ mahattvahetuḥ paṇa uktaḥ' ityāgamaḥ |
anantaramiti || vegasarī vesarī| kāṇḍapaṭo guṇalayanī ||

Linked texts (1)