Treasury of Narratives (Caturviṃśatiprabandha) 12.5.1
Prabandhakośa 12.5.1
- Language
- Sanskrit
12.5.1
tasmādasya duḥkhotpādanena madagarvocchedaḥ kartumarhaḥ | ityālocya rājānaṃ vyajijñapat-deva !
lalāṭaṃtapatapanaḥ kālaḥ, bhojanāvasaro varttate | pādo'vadhāryatāṃ saudhāyetyuditvā saudhamānaiṣuḥ
tatrāpi madāt stambhādīni kuṭṭayati | tato mantribhiḥ kharamukhaṃ vīrottaṃsaṃ channīkṛtya rājñe uktamdeva ! kharamukhaḥ sadyo vyādhinā dhāmagamat | atha tacchravaṇe kṣmāpo duḥkhānchokānmadamahāsīt
śokāttu vaikalyamanvakalat | athāmārtyairvijñaptam-prajeśvara ! videśādāyātairmṛtajīvanavidyāviduraiḥ²
kharamukho jīvitaḥ | yathādeśaḥ syāt tadā padakaṃmalayugalatale loḍhyate³ | ityukte sustho jātaḥ
dṛṣṭaḥ kharamukhaḥ | suṣṭhu tuṣṭo rājā | evaṃ tasyodayaḥ
§ 91) anyadāsau'sau godāvarītīre krīḍati | ⁴tadaikena mīnena jalādvahirmukhaṃ niṣkāsya hasitam⁵ | bhītaścamatkṛtaśca bhūpaḥ | rātrau dhyānākṛṣṭā''yātā brāhmī pṛṣṭā-devi ! mīnaḥ kimarthaṃ
hasati ? | brāhmāha-vatsa ! prāgbhave tvamatraiva pure kāṣṭhabhārahāraka āsīḥ | sa ca madhyāhne kāṣṭhakaṣṭājitadhanakrītān saktūn uṣṇodakavilohitān māsakṣamaṇikaṛṣaye mudā dade | tena puṇyena tvaṃ
samrāḍavāttārīḥ⁶ | tadekastatratyo vyantaro vetti | tena mīne saṅkramya hasitaṃ tvayā dṛṣṭam | rājāhahāsasya ko bhāvaḥ ? | brāhmī vakti-ayaṃ bhāvaḥ-ayaṃ dānādāsaddhiṃḥ, punardāne mandādaraḥ | dhigāttkāryamūḍhaṃ jīvalokamiti | sātavāhano jalpati-tasya vyantarasya macarcayā kiṃ kāryam ?
brāhmyāha-prāgbhave'yaṃ tavaiva sakhā'bhūt | tena tu⁷ kṛpaṇatvātkimapi na dattam | kevalaṃ tvaddattameva