Meghaduta 1.25

1.25

nīcairiti || he megha, tatra vidiśāsamīpe | viśrāmo viśramaḥ khedāpanayaḥ || bhāvārthe ghañpratyayaḥ || tasya hetoḥ | viśrāmārthamityarthaḥ || “ṣaṣṭhī hetuprayoge” iti ṣaṣṭhī || viśrāmetyatra “nodāttopadeśasya māntasyānācameḥ” iti pāṇinīye vṛddhipratiṣedhe'pi “viśrāmo vā” iti candravyākaraṇe vikalpena vṛddhividhānādrūpasiddhiḥ || prauḍhapuṣpaiḥ prabuddhakusumaiḥ kadambairnīpavṛkṣaistvatsaṃparkāttava saṅgāt | pulakā asya jātāḥ pulakitamiva saṃjātapulakamiva sthitam || tārakāditvāditacpratyayaḥ || nīcairityākhyā yasya taṃ nīcairākhyaṃ girimadhivaseḥ || girau vaserityarthaḥ || “upānvadhyāṅvasaḥ” iti karmatvam || yo nīcairgiriḥ | paṇyāḥ kreyāḥ striyaḥ paṇyastriyo veśyāḥ || “vārastrī gaṇikā veśyā paṇyastrī rūpajīvinī” iti śabdārṇave || tāsāṃ ratiṣu yaḥ parimalo gandhaviśeṣaḥ || “vimardotthe parimalo gandhe janamanohare” ityamaraḥ || samudvirantyāviṣkurvantīti tathoktāni taiḥ | śilāveśmabhiḥ kandarairnāgarāṇāṃ paurāṇāmuddāmānyutkaṭāni yauvanāni prathayati prakaṭayati || utkaṭayauvanāḥ kacidanuraktā vārāṅganā viśrambhavihārākāṅkṣiṇyo mātrādibhayānniśīthasamaye kaṃcana viviktaṃ deśamāśritya ramante | taccātra bahulamastīti prasiddhiḥ || atrodgāraśabdo gauṇārthatvānna jugupsāvahaḥ | pratyuta kāvyasyātiśobhākara eva | taduktaṃ daṇḍinā—“niṣṭhyūtodgīrṇavāntādi gauṇavṛttivyapāśrayam | atisundaramanyatra grāmyakakṣāṃ vigāhate ||” iti ||