Gita Govinda 6.1

6.1

dhannāsīrāgeṇa gīyate || bhuvaneśapādakamalaṃ praṇamya kumbho nṛpatirativimalam | jayadevaracitamātuṃ yunakti yuktena dhātunā gātum || idānīṃ harerabhilāṣerṣyārūpadolārūḍhacittā rādhā sakhīmāha | pūrvasarge'bhilāṣacintārūpaṃ daśādvayaṃ nirūpya smaraṇalakṣaṇadaśāpradarśanārthaṃ dvitīyasargārambhaḥ || viharatīti | rādhā sakhīṃ raho'pi gopyamapyuvāca | yadyapi latākuñje kharahasyaṃ vaktuṃ nocitaṃ tathāpi smarapāravaśyavihvalayā gopyamagopyaṃ nājñāsīt | kva sati | sādhāraṇapraṇaye sakalagopikāsu samānasnehe harau vane vṛndāvane viharati sati | kiṃbhūtā rādhā | vigalitanijotkarṣādanyastrībhyo nijātirekāpagamāt | īrṣyāvaśenāsahiṣṇutāyānyato gatā | yatra sthitā anyābhiḥ krīḍantaṃ na paśyatīti | atrārthe punarviśeṣamāha | gatvāpi kvacidapi kuñje līnā | kiṃbhūte kuñje | jhaṅkāraparabhramaraśreṇyā vācālāgrabhāge | ata eva dīnā | atrāpi tairadhikakāmoddīpanāt | atra ‘rasayugahayainsau mrau slau go yadā hariṇī tadā’ iti hariṇī chandaḥ | virahāsahiṣṇutālakṣaṇo vipralambho rasaḥ | raterevātyudrekādrasavadalaṃkāratā | varṇasāmyenānuprāsaśca | prauḍhā nāyikā | atra galitanijotkarṣavaśāddīnasya vacanāsakteryatsakhīṃ prati rahasyakathanapiṃśabdena dyotyate tannitarāmaucityacamatkārāya | yadāha—‘ucitasthānavinyastairnipātairarthasaṃgatiḥ | upādeyairbhavatyeva sacivairiva niścalā ||’ iti | ślokokta-
saṃcaraditi | tatra pūrvaṃ dhruvapadaṃ vyākriyate—rāseti | he sakhi, me mano hariṃ smarati | smaratīti smṛteḥ pūrvānubhūtārthaviṣayatvādṛṣṭacarasya hareścaritaṃ sākṣātkaroti | iha krīḍāvane rāse gopakrīḍāyāṃ vihito vilāso vibhramo yena sa taṃ tathā | kathaṃ yathā bhavati | kṛtaparihāsaṃ kṛtanarmakeli yathā syāttatheti dhruvaḥ | atha padāni | tatrādyaṃ padam | saṃcaraditi | saṃcaratyā saṃkramamāṇāyādharasudhayā madhuro dhvaniryatra tadyathā syāttathā mukharito mohano mohakārī tannāmā vaṃśo yena | ata eva calitadṛgañcalaṃ netraprāntaṃ yathā syāttathā cañcalo yo mauliḥ śekharaḥ śiro vā tena kapolayorvilolau vataṃsau yasya sa tathā | kimuktaṃ bhavati | śiraḥkampadoṣaṃ vinā śekharakuṇḍalacālane vādakavaicitrī | athavā vaṃśaśravaṇāccalitadṛgañcalā yā gopyastāsu cañcalo yo maulistena kapolavilovataṃsam | atrādharasudhāpānena tadānanasya candrādapyānandakatvaṃ dyotitam |