Gita Govinda 8.6
Rasikapriyā 8.6
- Language
- Sanskrit
8.6
paṅktyā sundarakapolam | anena sātvikavikārāvirbhāvaḥ sūcitaḥ | yaduktaṃ bharate'smaraṇe saṃgame caiva priyasyālokane tathā | hetutrayaṃ samāsādya sātvikaḥ saṃpravartate || svedaḥ kampo'tha romāñcaḥ svarabhaṅgo'tha vepathuḥ | vaivarṇyamaśrupralayāvityaṣṭau sātvikā matāḥ' || apica | śramajalena gamanāyāsajanitena svedena sakalaṃ saśobhaṃ śarīraṃ yasyāḥ sā | śramajalasiktamiti vā pāṭhaḥ | śramajalaśakalāni svedabindavaḥ kalevare yasyā iti vā | sakalaśabdaḥ sampūrṇaparyāyo vā || apica | uttamakāmamadādatilolam | atisatṛṣṇam |
etāvatparyantaṃ cumbanāliṅganādinā saptavidhaṃ bāhyaruktam | saṃprati bandhākhyamaṣṭamaratamāha—caraṇeti | caraṇayo raṇitau śabdāyamānau maṇikhacitau nūpurau yasyāstayā | etacca bhrāmarikaṃnāma viparītaratābhiprāyeṇoktam | taduktaṃ ratirrahasye—‘cakravadbhramati kubjitāṅghrikā bhrāmaraṃ nṛjaghane samucchrite' iti | kīdṛśam | paripūritaṃ suratavitānaṃ rativistāro yena tam | anena nāyakakartṛkā bandhāḥ kathitāḥ | bhrāmarakabandhaśrāntāṃ viditvā kisalayaśayanasthitāṃ māṃ svayamapi ramayiṣyatīti bhāvaḥ | kīdṛśyā | pūrve mukharā śabdāyamānā paścādviśṛṅkhalā truṭitaguṇā mekhalā kāñcī yasyāstayā | anena preṅkholikhitānāma viparītaratamuktam | tadapyuktaṃ purupāyitaprakaraṇe—'svajaghanameva dolāyamānaṃ sarvatra bhrāmayediti preṅkholikhitam' iti | tatra sarvatra śabdo manoramākāreṇa vyākhyātaḥ | madhyātpūrvapaścimabhāge dakṣiṇottarabhāge ceti rahasye sarvataḥ kaṭitaṭabhramo yadi preṅkhapūrvamidamuktaṃ mūlitamiti | atrāpi sarvaśabdārthaḥ sa eva | kīdṛśaṃ tam | sakacagrahaṃ keśagrahaṇasahitaṃ cumbanadānaṃ yasya tam | keśagrahaṇapūrvakacumbanaṃ viparītamevoktam | taduktam—'śṛṅgāre cumbane kāryaṃ puṃsāliṅganapūrvakam | viparītarate nāryā sakacagrahacumbanam ||' iti | 'mekhalā khaṅgabandhaḥ syātkāñcīśailanitambayoḥ' iti viśvaḥ |
iti śrīrājādhirājahammīravīravaṃśakarīreṇa śrīkumbhakarṇamahīmahendreṇa viracite gītagovindavivaraṇe akleśakeśavanāmā dvitīyaḥ sargaḥ |
Linked texts (1)
- Gītagovinda — Jayadeva, Sanskrit