Gita Govinda 23.8.2
Śrutirañjanī 23.8.2
- Language
- Sanskrit
23.8.2
rasyata āsvādyata iti rasaḥ | sukhaṃ, ekaḥ advitīyaścāsau rasaśca advitīyasukharūpamityarthaḥ | athavā ekaḥ kevalaṃ raso'nurāgo yasya tam | athavaikaḥ mukhyo rasaḥ śṛṅgārādiraso yasya tañca | athavā ekaṃ pūrvoktādanye rasāḥ sukhakarasauśīlyādiguṇāḥ yasya tam | yadvā ekaḥ rasaḥ vīryaṃ yasya tam | tathā ca sukhānurāgaśṛṅgāraguṇavīryādinā viśiṣṭamityarthaḥ | 'śṛṅgārādau viṣe vīrye guṇe rāge drave rasaḥ ' ityamaraḥ | kiñca eko mukhyaḥ rasaḥ , rasasvarūpamiti vā ; tasya mukhyatvaṃ nāma nirupādhikatvam | 'eke mukhyānyakevalāḥ' ityamaraḥ | hareḥ rasarūpatve 'raso vai saḥ rasaṃ hyevāyaṃ labdhvānandī bhavati' iti śrutiḥ pramāṇam | rasamiti rasaguṇakamiti vā | eka (2ma) śabdaḥ, pūrvaṃ sarvapathīnāḥ kavaya iti nyāyamanusṛtya svarūpaguṇapakṣatvavyākhyeya m; śṛṅgāraikarūpaṃ vā | uktamanenaiva kavinā 'śṛṅgārasakhi mūrtimāniti², | etādṛśaṃ ciraṃ cirakālamārabhya, abhilāṣito vāñchito vilāso rādhāviṣayaratikeliryena tādṛśam | kiñca anaṅgasya kāmadevasya vikāsaḥ udrakaḥ, āvirbhāvo vā, yatra tādṛśaṃ rādhāviṣayānurāgasañjātamadanavikāramityarthaḥ | ata eva (guruḥ) prabalo yo harṣaḥ samanantarameva rādhāsambhogaḥ sambhaviṣyatīti santoṣaḥ ; tasya vaśaṃvadamāyattaṃ tadākrāntamityarthaḥ | etādṛśaṃ vadanaṃ mukhaṃ yasya tādṛśaṃ smerānanamityarthaḥ | harṣasya gurutvañca virahānantaraṃ sambhogasya atipriyatvāt³ | taduktaṃ ratirahasye 'vikhyātā virahasya saṅgamavidhau
Linked texts (1)
- Gītagovinda — Jayadeva, Sanskrit