Gita Govinda 3.5

3.5

vasantasya durantatāmāha-unmadeti | unmada udbhaṭo yo madanaḥ sa eva manorathadṛṣṭaḥ pathikavadhūjanānāṃ tairjanitaḥ kṛto vilāpo yasmiṃstādṛśe | punaḥ kīdṛśe | alikulairbhṛmarasamūhaiḥ saṃkulo vyāpto yaḥ kusumasamūhastena nirākulo niḥśeṣeṇākulo bakulakalāpaḥ kesarasamūho yatra tādṛśe | yadvā tādṛśo bakula eva kalāpo bhūṣaṇaṃ yatra tādṛśe | 'kalāpo bhūṣaṇe barhe tūṇīre saṃhatāvapi' ityamaraḥ |
punaḥ kīdṛśe | vigaliteti | vigalitaṃ lajjitaṃ lajjā yasya jagataḥ prāṇigaṇasyāvalokitena darśanena taruṇakaruṇairnavakaruṇavṛkṣaiḥ puṣpavikāsavyājena kṛto hāso yatra tādṛśe vasante | atra hāsyarasasya śvetatvātpuṣpavikāsena sāmyam | yadāha bharataḥ-'śveto hāsaḥ prakīrtitaḥ' iti | yadvā vigalitalajjitānāṃ viprayogijanānāmavalokitaistaruṇairarthādviyogibhiḥ karuṇaṃ karuṇarasasahitaṃ yathā syādevaṃ kṛto hāso yatra etādṛśe hāse | virahiṇo varākāḥ kaṣṭaṃ prāpnuvantīti karuṇāṃ lajjāṃ hitvā vilapantīti ca hāsasteṣāmiti bhāvaḥ | bālārasānabhijñā eva vṛddhāḥ parapracyave'pi kṛtasaṃvaraṇāḥ atastaruṇetyuktam | punaḥ kīdṛśe vasante | virahiṇāṃ viyogināṃ nikṛntanāya vidāraṇāya kuntamukhākṛtiḥ kunta āyudhaviśeṣastasya mukhamagrabhāgastasyevākṛtiryasya tādṛśaṃ yatketakaṃ tena danturitā vyāptā āśā diśo yasmiṃstādṛśe vasante | lajjitetyatrāvalokitetyatrāpi ca napuṃsake bhāve ktaḥ | 'karuṇastu rase vṛkṣe kṛpāyāṃ karuṇā matā' iti viśvaḥ | 'prāsastu kuntaḥ' ityamaraḥ | 'nimnonnatatayā vyāpte danturaṃ kathyate budhaiḥ' iti dharaṇiḥ | 'āśā tṛṣṇādiśoḥ' iti viśvaḥ | kṛtī chedane | hrasvāntasaṃśako'pyastīti kecit(?) | tasya yupratyayāntasya nikṛntanamiti | kvacicca 'ketakidanturitāśe' iti pāṭhaḥ | 'sapākādau svīkṛto hrasvaḥ kvāpi' ityatra kavivacanasya lajjānurodhārthatvātkṛtahrasvaketakīśabdena samarthanīyam |