Gita Govinda 35
Rasamañjarī 35
- Language
- Sanskrit
35.1
gatavatīti | hariḥ priyāṃ rādhāmuvāca | kva sati | sakhīvṛnde sakhīsamūhe gatavati sati | kīdṛśīm | amandatrapābharanirbharasmaraparavaśākūtasphītasmitasnapitādharām | amandaḥ krūro'tha trapābhareṇa lajjāsamūhena nirbharo'tiśayo yaḥ smaraḥ kāmastatparavaśastadāyatto ya ākūto'bhiprāyastena sphītaṃ pravṛddhaṃ yatsmitaṃ tena snapitau vyāptau adharau yasyāstām | punaḥ kīdṛśīm | sarasamanasaṃ raso'nurāgastatsahitaṃ mano yasyāstām | kiṃ kṛtvā | navapallavaprasavaśayane navakisalayapuṣpamaye śayane śayanīye nikṣiptākṣīṃ nihitanayanāṃ vilokya dṛṣṭvā | atra śayyāvalokanena saṃbhogecchā dhvanyate |
kisalayeti | gītasyāsya vibhāsarāga ādikālaḥ | gītārthastu | he rādhe, kṣaṇamadhunānugataṃ
karakamaleneti | ahaṃ karakamalena nijakarāmbujena tava caraṇaṃ karomi saṃvāhayitumarthāt | yadvā tava caraṇamahamityekapadam | tathā ca karakamalena tava caraṇayormahaṃ pūjāṃ saṃvāhanādirūpāṃ karomi | kathamityāha—tvaṃ vidūramatidūramāgamitā ānītāsi | arthānmayā | tathā ca dūrāgamanajanyaṃ te śramamapanayāmīti bhāvaḥ | śayanopari śayyāyā upari nūpuramupakuru | nūpurasya paridhānena mahārthatāpādanamevopakāraḥ | kīdṛśaṃ nūpuram | anugatiśūram | anugatau tavānusaraṇe śūram | aparo'pi yo'nugatiśūro bhavati sa upakriyaṃta ityucitameveti bhāvaḥ | kamiva | māmiva | yathā tavānusaraṇaśūraṃ māmāliṅganādinopakaroṣi tathā nūpuramapyupakurvityarthaḥ |
35.2
vadaneti—he priye, anukūlamucitaṃ
35.3
nārāyaṇamanusara | he kāmini, kisalayaśayanatale caraṇakamalaviniveśaṃ pādapadmarpaṇaṃ kuru | idaṃ suveśamapi samyakpatraracanādinā suṣṭhu alaṃkṛtamapi kisalayaśayanaṃ parābhavamanubhavatu | tava padapallava eva yo vairī śatrustasmātparābhavaṃ parājayamanubhavatu | yadvā | idaṃ kisalayaśayanaṃ parābhavamanubhavatu | kīdṛśam | tava padapallavavairi | virodhītyarthaḥ |
priyeti | he rādhe, madurasi kucakalaśaṃ viniveśaya arpaya | kīdṛśam | atiduravāpamatidurlabham | punaḥ kīdṛśam | pulakitaṃ romāñcitam | atra hetumutprekṣayati-priyaparirambhaṇarabhasavalitamiva priyasya parirambhaṇe āliṅgane yo rabhasa utsāhastena valitamiva yuktamiva | aparo'pi yo harṣayukto bhavati tasya romāñco bhavatyeveti dhvanitam | tenāliṅganena manasijatāpaṃ kāmajanyaṃ saṃtāpaṃ śoṣaya nāśaya |
35.4
adhareti | he bhāmini, adharasudhāmadharasaṃbandhyamṛtasamupanaya vitara | dāsaṃ mādṛśamanugataṃ jīvaya | kīdṛśaṃ mṛtamiva | anyo'pi mṛto'mṛtapānena jīvatīti dhvaniḥ | mṛtatve hetumāha-tvayīti | tvayi vinihitamanasaṃ tvayyarpitacittam | punaḥ kīdṛśam | virahānalena tvadviraharūpeṇāgninā dagdhaṃ vapuryasya tam | ata evāvilāsaṃ vilāsasrahitam | anyo'pi yo mṛto bhavati sa niśceṣṭo dagdhadehaśca bhavatīti dhvaniḥ ||
35.5
vacanaṃ racaya | kīdṛśam | vadanameva sudhānidhiścandrastasmādgalitaṃ cyutam | atastvatpraṇayavākyam | atha cāpyurasi hṛdaye dukūlaṃ paṭṭavastramapanayāmi | kīdṛśam | payodharayo rodhakaṃ tirodhāyakam | kamiva | virahamiva | yathā maddiraho mayāpanītastathā dukūlamapanayāmītyarthaḥ | virahapakṣe payodhararodhakaṃ stanāśleṣapratirodhakam |
śaśimukhīti—he śaśimukhi candravadane, maṇiraśanāguṇaṃ maṇiyuktakāñcīdāma mukharaya saśabdaṃ kuru | anena haṃsaḍīlākhyaṃ viparītavataṃ bhajasveti dhvanitam | talakṣaṇaṃ coktaṃ prāk | kīdṛśaṃ raśanāguṇam | anuguṇaṃ kaṇṭhaninādaḥ kaṇṭhaśabdo yasya tādṛśam | raśanāguṇānukārikaṇṭhaśabdaṃ ca kurvityarthaḥ | anena śabdena mama śrutiyugale śrotrayugme cirādavasādaṃ cirakālīnamupatāpaṃ śamaya nāśaya | kīdṛśe pikarutena kokilaśabdena vikale duḥkhite |
35.6
māmiti | he rādhe, māmavalokituṃ tava nayanaṃ mīlati mudrrāṃ prāpnoti | kimiva | lajjitamiva | māṃ kīdṛśam | ativiphalaruṣā atiniṣphalena roṣeṇa viphalīkṛtaṃ viphalattāṃ nītam | adhunedānīṃ nayanamīlane virama viraktā bhava | niṣphalaroṣādityarthāt |
35.8
7 || śrījayadeveti | idaṃ śrījayadevabhaṇitaṃ jayadevena kathitaṃ rasikajaneṣu manoramaratirasabhāvanimodaṃ ratiḥ bhogaḥ rasaḥ śṛṅgāraraso bhāvāḥ saṃcārisāttvikādayasteṣāṃ manoramaṃ vinodaṃ kautukaṃ janayatu | kīdṛśaṃ bhaṇitam |
Linked texts (1)
- Gītagovinda — Jayadeva, Sanskrit