Gita Govinda 4.10
Rasamañjarī 4.10
- Language
- Sanskrit
4.10
madhau vasante mugdhaḥ sundarò hariḥ krīḍati | ka iva | mūrtimāñśṛṅgārarasa iva | 'puruṣaḥ pramadāyuktaḥ śṛṅgāra iti saṃjñitaḥ' | kiṃ kurvan | anurañjanenānurāgeṇa viśveṣāṃ sarveṣāṃ ānandaṃ janayan hariḥ śṛṅgāraśca | punaśca kiṃ kurvan | aṅgai ranaṅgotsavamupanayannupasthāpayan | kiṃbhūtairaṅgaiḥ | indīvarapaṅktiśyāmalamaukailairnīlotpalarājīvacchyāma sukumāraiḥ | punaḥ kiṃbhūtaḥ | vrajasundarībhirabhitaḥ pratyaṅgamāliṅgitaḥ pratipratīkamāśliṣṭaḥ | abhitaḥ sarvataḥ | kathaṃ | svacchandaṃ yathāsyāttathā | athavā yadyadaṅgaṃ yayā yayā samāsāditaṃ tattattayā tayā samāliṅgitamiti pratipratīkaśabdārthaḥ | atra dīpakamalaṃkāraḥ | vaidarbhīrītiḥ | śārdūlavikrīḍitaṃ chandaḥ | śṛṅgāro rasaḥ | vākyaucityaṃ ca | candanacarcitètyatra utkaṇṭhitā nāyikā | tallakṣaṇam—'priye kṛtavyalīke'pi virahotkaṇṭhitonmanāḥ' |
bhayaṃ tathā || viṣādo jaḍatā nidrā bahi; cāpalaṃ matiḥ | iti bhāvāḥ prayoktavyāḥ śṛṅgāre vyabhicāriṇaḥ ||' iti | sāttvikabhāvāḥ śṛṅgāratilake-'stambhaḥ svedo'tha romāñcaḥ svarabhaṅgo'tha vepathuḥ | vaivarṇyamaśrupralaya ityaṣṭau sāttvikā matāḥ ||' iti | eteṣāmavāntaralakṣaṇāni granthagauravabhayānna likhyante | atra sakalābhijñasyāpi brajasundarībhiḥ saha mugdhatāmāśritya tadanusāreṇa krīḍato'pi harerna dakṣatvahāniḥ | tāsāṃ tathaivānurañjanāt | ata eva viśveṣāmanurañjanenetyanena viśvānurañjanakatvaṃ kṛṣṇasyoktamiti bhāvaḥ |
idānīṃ rādhāṃ śīghraṃ gamayituṃ malyānilādiduḥsahatāmāha - abhyutsaṅgeti | śrīkhaṇḍaśailānilo malayaparvatasaṃbandhī vāyuriśācalaṃ rudrasyācalaṃ himālayamanusarati | kasmādiva | adrermalayasya utsaṅge kroḍe vasanto ye bhujaṅgāḥ sarpāsteṣāṃ kavalenāraleṣeṇa janito yaḥ kleśaḥ saṃtāpastasmādiva | tarhi himādriṃ kimiti vrajatītyata āha-prāleyeti | prāleyastuṣārastasya plavanamavagāhanaṃ tasyecchayā | atra sarpaiḥ kavalitodgīrṇasya pavanasya tadviṣasaṃparkādadhikaṃ virahiṇāṃ saṃtāpakatvaṃ dhvanitam | na kevalamidameva duḥsahaṃ vasante'paramapītyāha |
Linked texts (1)
- Gītagovinda — Jayadeva, Sanskrit