Gita Govinda 8.12

8.12

sarparājo vāsukiḥ | iyaṃ kaṇṭhe kuvalayadalānāṃ nīlotpalapatrāṇāṃ śreṇiḥ paṅktiḥ śaityāddhṛtā na tu sā garaladyutirviṣakāntiḥ | idaṃ sarvāṅge tāpaśāntyarthaṃ dhṛtaṃ malayajarajaścandanadhūlirna tu bhasma vibhūtiḥ | aṅge liptaḥ praśithilacandano'pi virahatāpavaśāddhūlībhūta iti rajaḥpadena sūcitam | tathāca bisalatāyāṃ śaityadīrghatvādividarśanādvā vāsukibhramāt, nīlotpaladalapaṅktau śyāmatvādividarśanāduragabhramāt, candanarajasi bhasmabhramācca mayi mahādevabhramastava yukto neti bhāvaḥ | ayaṃ ca bhrāntimānalaṃkāraḥ sādṛśyāt ‘vastvantarapratītirbhrāntimān’ iti tallakṣaṇam| ‘vitarke kiṃ kimūta ca’ ityamaraḥ| ‘saṃbuddhau upoktau ca’ iti viśvaḥ|
nanu tanukaṭākṣādismaraṇādestavaivaṃ duḥkhaṃ bhavati kāmasya tatra ko'parādha ityata āha—bhrūpallavamiti | kimityākṣepe | tasyāṃ rādhāyāṃ smareṇa kāmenāstrāṇyarpitānīti tarkayāmi | nanvastrāṇi vīreṇa haste sthāpayitumarpitāni natvanyatretyata āha | nirjitāni jaganti yaistāni | tathāca tairevāstrairjagattrayaṃ jitvā tatra sthāpitānīti bhāvaḥ | tarhyanyatra kimiti na sthāpitānītyata āha—anaṅgeti | anaṅgasya kāmasya jaṅgamadevatāyāṃ gamanaśīladevatāyām | tathāca tvayaiva trailokyajayāyāstrāṇi dattāni | ato jātaprayojanāni tatraiva sthāpitānīti bhāvaḥ | devatayā yadastraṃ dīyate tatkenāpi pratihantuṃ na śakyata ityapi dhvanitam | kāni tānyastrāṇītyata āha—bhrūpallavamiti | bhrūpallavaṃ tadeva dhanuḥ, apāṅgatarāṅgatāni kaṭākṣasya gatāgatāni bāṇāḥ, śravaṇapāliḥ karṇalatāprānta eva guṇo maurvī, nīlasnigdhatvādbhruvaḥ pallavatvena nirūpaṇam | vakratvācca dhanustvena nirūpaṇam | apāṅgasyātyantabhedakatvādrāṇatvena nirūpaṇam | śravaṇapālyāśca dīrghatvānmaurvītvena nirūpaṇam | 'apāṅgo'pyaṅgahīne syānnetrānte nīlake'pi ca' iti viśvaḥ | 'pāliḥ karṇalatāgre