Gitagovinda 10.8.7

10.8.7

he keśava, kandarpeṇa kāmena kṛto jvaraḥ kandarpajvaraḥ tena sañjvaraḥ samyaktāpaḥ, ubhayatra 'tṛtīyā tatkṛtārthene'2 tyādinā samāsaḥ | tena ñjvareṇasa ākulā vyākulā tanuryasyāḥ tathāvidhāyāḥ cetaḥ cittaṃ kartṛ | ciraṃ cirakālaṃ candanacandramaḥkamalinīnāṃ pāṭīrasudhākarapadminīnāṃ cintāsu vicāragoṣṭhīṣu satīṣu santāmyati glāniṃ nivartakauṣadhajāte sambhavatyapi na kevalaṃ glāniṃ jahāti, parantu adhikāṃ glāniṃ prāpnotītyarthaḥ | teṣāmuddīpakatvāditi bhāvaḥ | tarhi daśamāvasthaiva syāt kimityāśaṅkyāha—kintviti | kintu klāntivaśena glānihetunā kṣīṇā prāṇamātrāvaśiṣṭā, sā rādhā śītalataraṃ atyantaśītalaṃ ekamevādvitīyaṃ na tu pūrvoktacandanādivattritvayuktamityarthaḥ | tvāṃ bhavantaṃ rahasi ekānte vikṣeparāhityasūcanārthametadviśeṣaṇam |3 sthitā vartamānā kṣaṇamalpakālameva na tu candanādicintāyāmiva cirakālam | 'atyantasaṃyoge dvitīyā'4 | dhyāyantī satī kathamapi atiprayāsena prāṇiti jīvati | etadāścaryamadbhutam | cirakālamaṃtarśītalacandanāditritayaviṣayacintāyāmapi¹ yā glāniṃ na jahāti ; kiñca na ca jīvati kila ; sā kṣaṇamātraṃ śītalamekākinaṃ ca tvāṃ dhyātvā glāniṃ jahāti ; prāṇiti cetyetad mahadāścaryamityarthaḥ | loke'pi hi auṣadhaṃ hitaṃ pītaṃ sat santāpanivartanadvārā prāṇino jīvayati | atra tu auṣadhadhyānāt tāpo gacchati ; prāṇiti | evamanyatrāpi dhyātād auṣadhāt āyāso² na gacchati | na jīvati ca atra tu tāpo gacchati, prāṇiti cetyetadāścaryamityarthaḥ ||