Pramāṇa · Search · About · API

Arjuna and the Hunter 2.3.3

Traisargika 2.3.3

Language
Sanskrit

2.3.3

anvayavyatirekābhyāṃ niścitaphalaṃ sandhivigrahādeḥ kṛtyasyopāyaviśeṣaṃ yaḥ pradarśayatītyarthaḥ | saditi kṛtyavartmaviśeṣaṇam | praśasyamityarthaḥ | doṣarahitaṃ guṇānvitaṃ praśasyam | laghuttaropāyantarasadbhāvavilambitaphalatvasvalpaphalatvādaya upāyasya doṣāḥ, tairdoṣairviyuktaṃ guṇairyuktaṃ ca sadityarthaḥ | athavā saditi vartamānamucyate, tadā tadapekṣitaṃ dvitrikṣaṇamasthāyi anvayavyatirekāsahamityarthaḥ | viśeṣadurlabha iti, bhedaprakarṣārtho viśeṣaśabdaḥ, atra tu bhṛśārthaḥ, bhṛśadurlabhaḥ atikṛcchralabhya ityarthaḥ | athavā sajātīyeṣūpāyāntareṣu avidyamānā guṇagaṇā viśeṣaśabdena vivakṣyante | viśeṣairdurlabho viśeṣadurlabhaḥ | hetau tṛtīyā | 'kartṛkaraṇe kṛtā bahulam' (2. 1 32) iti samāsaḥ | kṛtyavartmopanyāse karaṇabhūtasya nayasya kartṛtoktyā kartuḥ karaṇāntaraparivṛttyasahatvaṃ dyotyate | nayaviśeṣasyānyadurlabhatoktistasya draupadīvacanaviṣayatāyāṃ paryavasyati | asyāṃ daśāyāmasmin viṣaya etatprayojano'yamupāyo'nenaiva prayoktavya iti tattadupāyaviśeṣaparyavasāyitvādasyā vaco vismayahetuḥ, na nayasāmānyoktimātreṇeti tātparyārthaḥ | dyotitān priyavacanasya guṇān vivicya darśayati - pariṇāmasukha ityādinā |

Linked texts (1)