Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty p39

Jñānadīpikā p39

Language
Sanskrit

p39

mṛgayā cauravyāladviṣadādibhyo vināśasaṃbhavāt | pānaṃ cittabhrāntihetutvena svaparavināśamūlatvāt | vākpāruṣyaṃ [Fol. 22a] sarvajanodvegahetutvāt | daṇḍapāruṣyaṃ vairakaratvāt | arthadūṣaṇam arthavināśanaṃ tacca sarvakṣayahetutvāt | etāni sapta vyasanāni || (75) dveṣṭi ucchedamicchati | viruddhayate saha nāvatiṣṭhate, avatiṣṭhamāno vā kadanādikaṃ kurute || (76) jighāṃsā śastrādigrahaṇaparyantā | nindayā vidyamānāvidyamānadoṣa........na | praśaṃsāṃ stutim || (77) kṛtyeṣu dṛṣṭādṛṣṭārtheṣu kāryeṣu | abhyasūyati guṇavatsvapi doṣānāropayati || (79) sakhibhiḥ sukhaduḥkhasahakāribhiḥ mahān yo yatrābhūtapūrvaḥ | saṃnipātaḥ samaraṃ ca || (80) samaye virahadagdhasya vasantādau | svayūtheṣu svavargeṣu | saṃnatiḥ pūjā | abhipretasya icchāviṣayasya, athavā abhitaḥ pretasya naṣṭasya | tvatputrāṇāṃ sakhāyastava ca putrāḥ pāṇḍavā iti paramasu[Fol. 22b]hṛddetavaḥ || (81) viśatyasmin kṣetrajña iti veśma | nāsākṣiśravāṃsi pratyekaṃ dvayaṃ dvayamiti ṣaṭ, mukhapāyūpasthāstrayaḥ, evaṃ navadvāram | trayo vātapittaśleṣmāṇaḥ sattvarajastamāṃsi vā sthūṇā ādhārastambhā yasya | pañca pṛthivyaptejovāyvākāśā uparyupari bhūmayo yasya | kṣetrajña ātmā | evaṃ bahucchidraṃ śarīram | tatra sthitasyānyāyena rājyābhilāṣo na tavānurūpaḥ || (82) matto yauvanādinā | pramatto madyena | unmatto vāyuprakopāt | śrānto bhārādinā || (85) kāmamanyū ca dhārtarāṣṭreṣu nityaṃ tiṣṭhata iti bhāvaḥ | pratiṣṭhāpayati sthirīkaroti | viśeṣavid guṇāguṇajñaḥ | kṣiprakārī śīghrakaraṇaśīlaḥ || (86) mātrām indriyāṇi | kṣamāṃ samabhivyāhārāt || (87) yuktaḥ tācchidrye ekāgracittaḥ | buddhipūrvaṃ mameti jñātvā || (88) utthānam utthānam | dhuraṃdharaḥ kāryodvahanakṣamaḥ || [Fol. 23a] (90) ākāritaḥ pṛṣṭaḥ, sabhāyāmāhūto vā | mātrārthe svalpe vastuni || (91) nābhyasūyati kaṃcaneti śeṣaḥ | pratyuta anukampate | prātibhāvyaṃ pratibhavam | nātyāha nātikramya kaṃcid brūte || (92) na vikatthate sva...yayā nānyān abhibhavati | mūrcchitaḥ samucchrayaṃ gataḥ || (93) nāstameti na tejaso hīyate, na palāyate vā | manyuṃ śokam || (94) pratītaḥ tuṣṭaḥ || (95) samayān manvādimatāni | bubhūṣate prāptumicchati || (96) dambhaṃ paravañcanam | mohaṃ viparītāṃ buddhim | matsaraṃ kopam | pāpakṛtyaṃ pāpakriyām | pūgavairaṃ saṅghavirodhaḥ || (97) daivataṃ daivattārthaṃ karma | maṅgalāni prasannavastudarśanālambhanapradakṣiṇīkaraṇādīni | prāyaścittaṃ cāndrāyaṇādi | lokavādān lokoktīḥ | utthānam udayam | rādhayanti sādhayanti || (98) purodhadhāti agre karoti || (100) cikīrṣitaṃ kartumiṣṭam, vipra [Fol. 23b] kṛtam apakāram, hṛdayastham anye na jānanti | alpaḥ api artho na vyathate na prakaṭatāṃ gacchati || (101) praśame maitryām | mṛdurvacasi | saṃjñāyate prakāśate || (102) ātmanā svayameva | apatrapate ātmani lajjate | svapuraḥ (?) pūjyaḥ || (2) ajātaśatroḥ pathyaṃ pariṇatisurasaṃ śreyaskaraṃ kurūṇām ityanvayaḥ || (3)

Linked texts (1)