The Great Epic of the Bhārata dynasty 3.181.25
Bhāratabhāvadīpa 3.181.25
- Language
- Sanskrit
3.181.25
kāryabhedāt dvayaṃ kalpyata ityāha | buddhiriti | buddhiratīvātmānugā atyantamātmanā saha tādātmyaṃ prāptā lohapiṇḍa ivāgninā | ataḥ sā ātmacaitanyānuviddhā | utpātena utkrāntyādinā | vidhīyate vaśīkriyate | tathā cotpātavatyā anugata ātmā'pi utpātavān jalacandracāñcalyanyāyena bhavati | etena buddhyātmanoranyonyādhyāso darśitaḥ | imamevāśritya tārkikāstayordharmadharmibhāvamupayanti | nanu adhyasyantāmupahiteṣūpādhidharmāḥ ghaṭākāśe iva ghaṭagatirna tu viparītamapi ghaṭe ākāśagatasyāsparśatvāderadarśanādityāśaṅkyāha | tadāśritā hi sā jñeyeti | prāsaddhaṃ hi ātmacaitanyaṃ buddhyāśritamata eva bauddhā buddhireva cetaneti vadanti | ghaṭaśabdo'yamiti dṛṣṭānte'pi śabdavattvasyākāśadharmasya ghaṭe'dhyāsadarśanāt | nanu atrānyo'nyasminnanyo'nyadharmayorevādhyāsa uta dharmiṇorapi | ādye dharmiṇoḥ samasatvena dvaitāpāttaḥ | antye dvayorapi mithyātvātpattyā śūnyaśeṣatāpattirityāśaṅkyāha buddhistasyaiṣiṇī bhavediti | buddhiḥ svarūpasidhyarthamātmānamadhiṣṭhānamicchati | rajjūraga iva rajjum | tathā ca dharmāṇāmevānyonyādhyāso na tu dharmiṇoḥ śuktau rajatasyeva rajate śukteradhyāsābhāvāt | ato noktadoṣādvayaprasaṅgaḥ ||
Linked texts (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit