The Great Epic of the Bhārata dynasty 3.181.26
Bhāratabhāvadīpa 3.181.26
- Language
- Sanskrit
3.181.26
nanu āpadyatāṃ dvaitaṃ na tu sarvapramāṇasiddhāyā buddhermithyātvaṃ vaktuṃ śakyāmatyāśaṅkyāha buddhirutpadyate kāryāditi | viṣayendriyasaṃyogādeḥ kāryāt buddhirutpadyate tannivṛttau nivartata iti buddheranityatvaṃ prasiddham | nityānityayoścātmabudhyorna dharmadharmibhāvaḥ siddhyati | ghaṭe yāvadrūpābhāvasyādarśanenātmani yāvadduḥkhābhāvalakṣaṇasya mokṣasyāsiddheḥ | nāpi saṃyogaḥ | sa hi ubhayakarmajo vā'nyatarakarmajo vā mallayoḥ pakṣivṛkṣayorvā dṛṣṭo na ca vibhunā''tmanā tādṛśaḥ saṃyogo buddherasti | ākāśeneva ghaṭasya | yattu tayorapi saṃyogamabhyupagacchanti tadyuktiśūnyaṃ paribhāṣāmātram | tasmādrajjūragayorivānirvacanīyastayoḥ sambandha iti rajjuvadātmā nityo rajjūragavadāvirbhāvatirobhāvavatī buddhirmithyeti yuktamutpaśyāmaḥ | nanvevaṃ buddherākasmikatve taddharmāṇāṃ duḥkhādīnāmapyākasmikatvāpātāt kṛtanāśākṛtābhyāgamastadavastha evetyāśaṅkyāha manastūtpannameva hīti | buddhernāśe'pi tajjanyavāsanātantusantānātmakaṃ mano'styeva | tataśca pūrvavāsanayā buddhirutpadyate buddhyā ca vāsanā vivardhata iti anādiranantā caiṣā buddhivāsanayorbījāṅkuravat santatiḥ | tadetadāha buddheriti | guṇavidhānena sukhādyākārapariṇāmadhāraṇena | guṇavidhirnāstīti pāṭhe guṇavidhirupādānatve nāsti kiṃ tūpādeyatvameva | manastūpādānam | paṭatantuvadanayorbheda ityarthaḥ | tadguṇavat tadvāsanāyuktam ||
Linked texts (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit