The Great Epic of the Bhārata dynasty 6.26.11

6.26.11

arjunasya dehanāśe ātmanāśadhīḥ svadharme yuddhe cādharmadhīriti mohadvayam | tatrādyaṃ brahmavidyāsūtrabhūtairviṃśatyā ślokairapaninīṣan śrībhagavānuvāca - aśocyānanvaśocastvamiti | “jīvāpetaṃ vāva kiledaṃ mriyate na jīvo mriyate” iti śruterdehādyupādhināśe'pyākāśavannāśarahitatvena aśocanīyān bhīṣmādīnanvaśocaḥ | kathamete guravo mayā hantavyāḥ kathaṃ vā tairvināhaṃ jīviṣyāmīti śokaṃ kṛtavānasi | evaṃ mūḍho'pi tvaṃ prajñāvādān prajñāvatāṃ dehādanyamātmānaṃ jānatāṃ vādān śabdān “narake niyataṃ vāsaḥ”, “patanti pitaro hyeṣām” ityādīn bhāṣase paraṃ na tu prajñāvānasi | tatra hetuḥ - gatāsūniti | gatāsūn gataprāṇāndehānnānuśocanti pratyuta nirharantyeva | etena prāṇa eveṣṭo na tu dehaḥ | tathā ca śrutiḥ “prāṇo ha pitā prāṇo mātā prāṇa ācāryaḥ” ityādiḥ | ataeva saprāṇānetān avagaṇayantaṃ naraṃ pitrādihantā tvamasi dhiktvāmiti vadanti utkrāntaprāṇān dahantamapi naivaṃ vadantīti lokavedaprasiddhiḥ | tasmāt ātmā dehādanyaḥ cetanatvāt vyatirekeṇa ghaṭavat | deho na cetanaḥ dṛśyatvāt ghaṭavat | yadi dehaścetanaḥ syāt mṛte'pi tatra caitanyamupalabhyeta tasmāddehanāśenātmanāśaṃ manvāno mūrkha evāsītyarthaḥ | yattu ‘prajñānāṃ paṇḍitānām avādān vaktumayogyān bhāṣase’ iti tārkikavyākhyānaṃ tat arhārthe ghaño durlabhatvāt viśeṣādhyāhārasāpekṣatvāccopekṣyam ||