Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 6.26.21

Bhāratabhāvadīpa 6.26.21

Language
Sanskrit

6.26.21

nāyaṃ hantītyetadupapādayati - vedeti | vinaṣṭum adarśanaṃ gantuṃ śīlamasyeti vināśi rajjūragatulyamupādhitrayaṃ sthūlasūkṣmakāraṇaśarīrākhyaṃ tato'nyam avināśinam | ataeva nityaṃ nāśahīnam | tatra hetuḥ ajam | janmavān hi anityaḥ ayaṃ tu ajatvānnityaścetyarthaḥ | nanu vināśinaḥ svakāryāpekṣayā nityatvaṃ ca sāṅkhyābhimate pradhāne tārkikābhimate nabhasi cāstyata uktaṃ - avyayamiti | na vyeti pūrvāvasthāṃ tyajatītyavyayamapariṇāmi | pradhānaṃ tu calaṃ guṇavṛttam iti nyāyena guṇasāmyāvasthāyāmapi pariṇamamāṇameva sarvadāstīti teṣāmabhyupagamāt | ākāśasyāpi “tasmādvā etasmādātmana ākāśaḥ sambhūtaḥ” iti utpattiśravaṇādajatvābhāvādeva nāvyayatvam | tādṛśamātmānaṃ yo veda aparokṣīkaroti sa pumān kathaṃ kena prakāreṇa kamanyaṃ ghātayati hananakriyāyāṃ pravartayati | kaṃ vā hanti | na kenacitprakāreṇa kamapi ghātayati na vā hantītyarthaḥ | dvaitābhāvāt | tathāhi śrutirvidyāvasthāyāṃ sarvakārakavyāpāraṃ niṣedhati | “yatra tvasya sarvamātmaivābhūttatkena kaṃ paśyet”- ityādi | avidyāvasthāyāmeva ca sarvakārakavyavahāraṃ darśayati |yatra hi dvaitamiva bhavati taditara itaraṃ paśyati ityādi | etena sarvakārakopamardinyā vidyāyāḥ sarvakārakasāpekṣaiḥ karmabhiḥ saha samuccayo nirastaḥ | parasparaviruddhasvabhāvatvena śītoṣṇayoriva dvayorekakāryakāritvasya rathāśvanyāyenāsambhavādityanyatra vistaraḥ | mādṛśānāṃ jñānināṃ vyutthānakāle avidyāleśānuvṛttyā ghātayitṛtvādeḥ prasaktāvapi vidyayā tasya bādhitatvādāgāmikarmaṇāmaśleṣācca na doṣaḥ | tathā ca vakṣyate “hatvāpi sa imām̐llokānna hanti na nibadhyate” iti ||

Linked texts (1)