Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 6.26.28

Bhāratabhāvadīpa 6.26.28

Language
Sanskrit

6.26.28

astvātmano'śocyatvam, tathāpi iṣṭadehavināśajaḥ śoko bhavatyevetyāśaṅkya sakāraṇasya dehādermithyātvaṃ sādhayati - avyaktādīnīti | bhūtāni viyadādīni tadvikārabhūtāni jarāyujādīni ca | na vyaktamavyaktamajñānam ādiryeṣāṃ tathāvidhāni | vyaktaḥ spaṣṭaḥ madhyaḥ utpattimārabhya maraṇātprāgavasthā yeṣām | avyakte eva nidhanaṃ layo yeṣāmiti | ayamarthaḥ - rajjūragādikāraṇamajñānaṃ na rajjuvat uragavadvā vyaktamasti | parīkṣyamāṇaṃ ca na dṛṣṭipathamavatarati | atastadavyaktam | tata utpannaḥ sarpastatraiva līyate na rajjvām | evam ātmani kalpitānāṃ bhūtānām ādirantaścāvyaktameva | tena “ādāvante ca yannāsti vartamāne'pi tattathā” iti nyāyena madhye bhāsamānānyapi tāni rajjūragavat asantyeva | evaṃvidhe tatra tasminviṣaye kā paridevanā ko vā vilāpaḥ | nahi marumarīcikāhrado naṣṭa iti kaścittattvavit vilapati | ataeva bhūtānāṃ rajjūragādīnāmiva pratītisamakālikīṃ sṛṣṭimabhipretya kauṣītakibrāhmaṇe svāpaprabodhayorjagallayodayau paṭhyete | “sa yadā svapiti tadainaṃ vāksarvairnāmabhiḥ sahāpyeti cakṣuḥ sarvai rūpaiḥ sahāpyeti śrotraṃ sarvaiḥ śabdaiḥ sahāpyeti manaḥ sarvairdhyānaiḥ sahāpyeti sa yadā prabudhyate'thaitasmādātmanaḥ sarve prāṇā yathāyatanaṃ vipratiṣṭhante prāṇebhyo devā devebhyo lokāḥ” iti | prāṇāścakṣurādīndriyāṇi | devāstadanugrāhakāḥ sūryādayaḥ | lokāḥ rūpādayaḥ | nanvihānyatra ca ātmaiva sarvabhūtānāṃ layodayasthānamityucyate nānyat | tatkathameteṣāmavyaktaṃ layodayasthānamityucyate | satyam | ajñānāśrayatvādbrahmaṇi tathātvavyapadeśo na vastugatyā | nahi apariṇāminaḥ kūṭasthasya mṛdvatkāryapravilayodayasthānatvaṃ bhavati | yathoktam “asya dvaitendrajālasya yadupādānakāraṇam | ajñānaṃ tadupāśritya brahmakāraṇamucyate |” iti ||

Linked texts (1)