Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 6.26.69

Bhāratabhāvadīpa 6.26.69

Language
Sanskrit

6.26.69

“yadā pañcāvatiṣṭhante” ityudāhṛtaśruteḥ ‘tāmāhuḥ paramāṃ gatim’ ityetaṃ caturthaṃ pādaṃ vyācaṣṭe - yā niśeti | sarveṣāṃ bhūtānāmajñānāṃ yā niśeva niśā yasyāṃ madhyandine ulūkā ivānandhā apyandhā eva sarve prāṇino bhavanti tasyāṃ tasminpratyagjyotiṣi saṃyamī indriyamanobuddhīnāṃ nigrahaṇaśīlo yogī jāgarti indriyādīnāṃ dṛkśaktilope'pyanuparatadṛkśaktirevāste | tathā ca śrutiḥ “nahi draṣṭurdṛṣṭerviparilopo vidyate'vināśitvāt” iti | yasyāmavidyākhyāyāṃ niśāyāṃ kriyākārakādidvaitasvapnapravartikāyāṃ sarvāṇi bhūtāni jāgrati niśīthe ulūkā iva svasvavyāpāre pravartante sā avidyā paśyato muneḥ ātmadarśanavato yoginaḥ prārabdhakarmaṇā videhakaivalyapratibandhālleśato'nuvartamānā vyutthānakāle vyavahārato'sya gāḍhāndhakāravatī niśeva kleśakarī bhavati | atisukumārā hi yogino bāhyavyavahārādudvijante narā iva gāḍhāndhakāre sañcārāt | yathoktaṃ yogabhāṣye “akṣimātrakalpo hi vidvānatyalpaduḥkhaleśenāpyudvijate” iti | atra vārtikāni “kārakavyavahāre hi śuddhaṃ vastu na vīkṣyate | śuddhe vastuni siddhe ca kārakavyāpṛtistathā | kākolūkaniśevāyaṃ saṃsāro'jñātmavedinoḥ | yā niśā sarvabhūtānāmityavocatsvayaṃ hariḥ |” iti | “buddhatattvasya loko'yaṃ jaḍonmattapiśācavat | buddhatattvo'pi lokasya jaḍonmattapiśācavat |” iti | tadevaṃ kimāsītetyasyottaraṃ ‘yadā saṃharate cāyam’ ityādinā etadantena granthena sthitaprajñaḥ sadā samādhimanutiṣṭhanparamāṃ gatiṃ prāpyāsta ityuktam ||

Linked texts (1)