Pramāṇa · Search · About · API

The Great Epic of the Bhārata dynasty 6.27.34

Bhāratabhāvadīpa 6.27.34

Language
Sanskrit

6.27.34

evaṃ tarhi puruṣasya svātantryābhāvādvidhiniṣedhaśāstraṃ vyarthamityāśaṅkyāha - indriyasyeti | indriyasyendriyasyeti dvirvacanaṃ vīpsāyām | pratīndriyaṃ sve sve'rthe śabdādau vacanādau ca viṣaye rāgadveṣau anukūle rāgaḥ pratikūle dveṣaśca vyavasthitau nityasambaddhau tatra tayorvaśaṃ nāgacchediti śāstrasyābhyanujñā | puruṣasya ca tadanuṣṭhāne svātantryamasti | hi yataḥ tau rāgadveṣāvevāsya prāṇinaḥ paripanthinau virodhinau dṛṣṭadvāreṇa pravartakatvāt | na tu prakṛtyanusārī īśvaro'sya paripanthī | tasya vaiṣamyādidoṣāpatteḥ | ayaṃ bhāvaḥ yathā hyastanena svājñollaṅghanajenāparādhena kupito rājā'parādhinaṃ hi nigaḍādau nigrahītuṃ svīyānbhaṭānpravartayati sa evādyatanena dānamānena prasādita enaṃ teṣāmeva bhaṭānāmādhipatye niyuṅkte | evaṃ pūrvakarmānusārī īśvaro rāgādidvārā puruṣaṃ bādhamāno'pi vidhipratiṣedhaśāstrānusāriṇā tenaiva bhakti dhyānapraṇidhānenāvarjitaḥ enaṃ rāgādijaye niyuṅkte tasmādvidhipratiṣedhaśāstrasya nānarthakyam | puruṣasya svātantryasattvāt | nāpīśvare vaiṣamyādikam | prāṇikarmāyattatvāditi ||

Linked texts (1)