The Great Epic of the Bhārata dynasty 6.37.13
Bhāratabhāvadīpa 6.37.13
- Language
- Sanskrit
6.37.13
evaṃ sa ca ya ityetatkṣetrajñasvarūpamapāstasamastaviśeṣamupapādya yatprabhāva iti pratijñātaṃ tasya prabhāvaṃ vaiśvarūpyalakṣaṇamupapādayati -- sarvata iti | sarvataḥ sarvāsu dikṣu antarbahiśca pāṇayaḥ pādāścāsya santīti sarvataḥpāṇipādam | evaṃ sarvataḥ akṣīṇi śirāṃsi mukhāni ca yasya tatsarvato'kṣiśiromukham | sarvataḥśrutimat śravaṇavat | loke sarvam āvṛtya vyāpya tiṣṭhati | yathā svapnadṛk taijaso vāsanāmayenaiva pāṇipādādinā svāpnaṃ prapañcamanubhavati | tasya ca jāgratkāle upādhibhūtaṃ piṇḍagatameva pāṇipādādikaṃ tadeva sthūlaprapañcānubhavasaṃskārādhānadvārā vāsanāmayasya prapañcasya kāraṇam | vāsanāmayaśca sthūlaprapañcasya kāraṇamiti bījāṅkuranyāyenānayoranyonyasminnanyonyasadbhāvo'nyonyakāraṇatvaṃ cāstīti | evaṃ sakalaprāṇidhīvāsanoparaktājñānopādhikaṃ caitanyaṃ sakalaprāṇidhīvāsanāmayaṃ samaṣṭisūkṣmaprapañcamavabhāsayati | asya copādhibhūtaṃ brahmāṇḍagatasakalaprāṇipāṇipādādikameva | evaṃ ca pūrvavatsthūlasūkṣmayorapi samaṣṭiprapañcayoranyonyaṃ bījāṅkuranyāyena kāryakāraṇabhāvamanyonyasyānyonyasminsadbhāvaṃ cābhipretyoktaṃ bhagavatā bhāṣyakāreṇa “sakalaprāṇikaraṇopādhidvāreṇa jñeyabrahmaṇo'stitvaṃ pratipādyata” iti | kāryadvārā karaṇāstitvasiddhau ca kāraṇābhāvo'pyapodyate “anādimatparaṃ brahma na sattannāsaducyate” iti | nanu “prakṣālanāddhi paṅkasya dūrādasparśanaṃ varam” iti nyāyena vyarthastarhi kāraṇopanyāsa iti cenna | taṃ vinā śuddhādhigamāyogāt | śākhācandranyāyena hi saguṇaṃ nirguṇasya vastuno jñāpakam | yathoktaṃ bhāṣye “upādhikṛtamithyārūpamapyastitvādhigamāya jñeyadharmavatparikalpyocyate sarvataḥpāṇipādam” ityādi | tathāhi sampradāyavidāṃ vacanam “adhyāropāpavādābhyāṃ niṣprapañcaṃ prapañcyate” iti ||
Linked texts (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit