The Great Epic of the Bhārata dynasty 6.37.5
Bhāratabhāvadīpa 6.37.5
- Language
- Sanskrit
6.37.5
tacca yacca yādṛk ca yadvikāri cetyetadvyācaṣṭe -- mahābhūtānīti | cakāro bhinnakramo buddhiśceti buddhipadādupari draṣṭavyaḥ | yatkṣetraṃ śarīrākhyamuktaṃ tadavyaktameva | “śarīraṃ rathameva tu” iti śrutau avyaktapadena tasyaiva grahaṇāt | kṣetrasvarūpamuktvā tatprakāramāha -- mahābhūtānyahaṅkāro buddhiśceti saptaprakārairaṅkuritam | mahābhūtaśabdena pañcatanmātrā ucyante | ahaṅkāro buddhiriti mahattattvamucyate | svapne hi etānyeva karaṇāni bhāsante tatprakāraka eva bhūtagaṇa iti tāvatprakārakameva kṣetramityuktam | yadvikārītyasyottaramāha -- indriyāṇīti | indriyāṇi daśaikaṃ cetyekādaśa | pañca jñānendriyāṇi śrotratvakcakṣūrasanaghrāṇāni pañca karmendriyāṇi vākpāṇipādapāyūpasthākhyāni manaścetyekādaśa | indriyāṇāṃ gocarā viṣayāḥ sthūlā viyadādayaḥ pañca ayaṃ ṣoḍaśako vikāra eva | etānyeva sāṅkhyaiścaturviṃśatitattvāni gaṇyante | etāvāṃstvasmākaṃ viśeṣaḥ | taiḥ svatantrā satyā ca prakṛtirucyate asmābhirmāyārūpā mithyā īśvarādhīnā cocyata iti | tathā ca śrutiḥ “māyāṃ tu prakṛtiṃ vidyānmāyinaṃ tu maheśvaram” iti | tasmātsāṅkhyaprakriyātra bhagavatāśriteti na bhramitavyam ||
Linked texts (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit