The Great Epic of the Bhārata dynasty 6.37.6
Bhāratabhāvadīpa 6.37.6
- Language
- Sanskrit
6.37.6
yataśca vikārādyajjāyata ityuktaṃ tadāha -- iccheti | icchā sukhe tatsādhane vā spṛhārūpā cittavṛttiridaṃ me bhūyāditi sā kāma iti rāga iti cocyate | dveṣo duḥkhe tatsādhane cedaṃ me mābhūditi spṛhāvirodhinī cetovṛttiḥ | sukhaduḥkhe prasiddhe | saṅghātaḥātmendriyamanoyuktaṃ bhoktetyāhurmanīṣiṇaḥ iti śruterindriyamanaścidātmanāmekalolībhāvarūpo bhoktā | cetanā yā pūrvoktā buddhiḥ saiva śuddhā sattvamayatvādvimalādarśavaccitpratibimbagrāhiṇī taptāyaḥpiṇḍe vahnitvamiva svayamacetanāpi cetanātvaṃ prāptā yayā vyāptaḥ sthūlapiṇḍo'pi cetana eva pratīyate seyaṃ cetanā manaḥsañjñitā saiva icchādirūpā pariṇamate | tathā ca śrutiḥ “kāmaḥ saṅkalpo vicikitsā śraddhā'śraddhā dhṛtiradhṛtirhrīrdhīrbhīrityetatsarvaṃ mana eva” iti kāmādīnāṃ manovṛttitvamāha | etatkṣetramavyaktākhyaṃ vikāraṃ vikāreṇa mahadādinā tadvikāreṇa cecchādinā sahitamudāhṛtamuktam | nanvicchādayo'hampratyayaviṣayasyātmano dharmā iti kāṇādā vadanti | satyameva vadanti te parantu so'smākaṃ mukhya ātmaiva na bhavati | tasya śuddhāyāṃ cityabhedenādhyastatvāditi prāgevoktam | ataḥ kṣetrāntargatasyāhamarthasya dṛśyasya tādṛśā eva dṛśyā icchādayo dharmāḥ santu na naḥ kiñcicchinnam | ātmano'saṅgatvamahaṅkārasyānṛtatvaṃ cānubhavasiddhaṃ śrutī apyanuvadataḥ “asaṅgo hyayaṃ puruṣaḥ” iti “amṛtena hi pratyūḍhāḥ” iti ||
Linked texts (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit