The Great Epic of the Bhārata dynasty 6.42.19
Bhāratabhāvadīpa 6.42.19
- Language
- Sanskrit
6.42.19
pūrvaślokokte jñānādiṣaṭke parijñātā kartā caika eveti pariśiṣṭāḥ pañca teṣāṃ sarveṣāṃ prākṛtatvena triguṇātmakatve prāpte jñeyakaraṇayorjaḍayorghaṭakuṭhārakalpayoḥ parisaṅkhyārthaṃ trayāṇāmeva pratyekaṃ trividhatvaṃ vivarītuṃ pratijānīte -- jñānamiti | jñānaṃ karma kartā ceti trayameva guṇabhedatastridhā na tu jñeyakaraṇe | guṇasaṅkhyāne kāpile śāstre | yadyapi tatra ekasyāṃ pramadāyāṃ bhartuḥ sukhaṃ jāyate taṃ prati tasyāḥ sattvodbhūtatvāt | tāmavindataścaitrasya duḥkhaṃ jāyate taṃ prati tasyāḥ rajodbhūtatvāt | tasyāmeva sapatnyā dveṣastāṃ prati tasyāstamodbhūtatvāt | pramadayaiva sarve bhāvā vyākhyātā iti kāpilānāṃ jñeyakaraṇayorapi traividhyaṃ prasiddham | tathāpi pramadādaya ekasyaiva puṃso nimittabhedena prītiduḥkhadveṣaviṣayā api bhavantīti pūrvoktavyavasthāyā nirmūlatvāt | prītyādīnāṃ kartṛsamavāyitayā pratīyamānānāmālambanabhūtāyāḥ pramadāyāḥ prītyādyātmakatvaṃ kalpayituṃ na śakyata iti na bhagavatā tayostrividhatvaṃ vyākhyāyate | akṣarārthaḥ spaṣṭaḥ ||
Linked texts (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit