The Great Epic of the Bhārata dynasty 6.42.2
Bhāratabhāvadīpa 6.42.2
- Language
- Sanskrit
6.42.2
atrottaraṃ śrībhagavānuvāca -- kāmyānāmiti | kāmyānāṃ rāgataḥ prāptānāṃ putrakāmeṣṭyādīnām | nanu phalasya kāmanāviṣayatvāt sarvasya karmaṇaḥ phalavattvaniyamāt sarvaṃ karma kāmyameveti nityādīnāmapi mumukṣostyāgaḥ syāditi siddhaṃ naḥ samīhitamityāśaṅkyāha -- sarveti | sarveṣāṃ nityanaimittikakāmyānāṃ karmaṇāṃ phalatyāgameva tyāgaṃ vicakṣaṇāḥ prāhurna svarūpatastyāgaṃ prāhuḥ | ato na tvadiṣṭaḥ sannyāsaḥ siddhyatītyarthaḥ | ayamāśayaḥ -- yadyapi sannyāsatyāgaśabdau nivṛttimeva brūtaḥ tathāpi sā vairāgyādvā kāyakleśabhayādvā mauḍhyādvā bhavatīti tatkāraṇānāṃ sāttvikādibhedena bhinnatvāttasyā api sāttvikarājasatāmasabhedena traividhyaṃ trividhaśraddhāpradhānatvaṃ ca durvāram | na cāvirakto'śraddadhānaśca tyaktakarmāpi dṛṣṭavikṣepahīno dṛśyate | yathoktaṃ vārtikācāryaiḥ “pramādino bahiścittāḥ piśunāḥ kalahotsukāḥ | sannyāsino'pi dṛśyante daivasandūṣitāśayāḥ |” iti | tasmādaviraktakṛtasannyāsāpekṣayā niṣkāmakarmācaraṇameva śreya ityāśayena bhagavatā kāmyakarmatyāgaḥ sannyāsatvena nityādikarmaṇāṃ phalānabhisandhānaṃ ca tyāgatvena stūyata iti | tasmādaśraddhayā kṛtaḥ sannyāso'pyasanneveti sannyāsādbrahmaṇaḥ sthānamiti smṛtaṃ svaphalaṃ dātuṃ na samartha iti yuktamuktaṃ bhagavatā aśraddhayā kṛtaṃ sarvaṃ vyarthamiti | yattu nityānāmeva vividiṣāyogātkāmyānāṃ svarūpato'pi tyāgaḥ pūrvārdhasyārthaḥ | sarveṣāṃ karmaṇāṃ phalatastyāga ityuttarārdhārtha iti vyākhyānaṃ pakṣadvayapradarśanaparaṃ tadagrimeṇa ślokena paunaruktyamāvahatītyupekṣitam ||
Linked texts (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit