The Great Epic of the Bhārata dynasty 6.5.12
Bhāratabhāvadīpa 6.5.12
- Language
- Sanskrit
6.5.12
kastarhyatra siddhānta ityāśaṅkyānirvacanīya evāyamartho na tarkeṇa sādhayituṃ yogya ityāha - acintyā iti | ye bhāvāḥ jagajjanmopādānanimittaparimāṇadharmādharmādayaḥ padārthāścintayitumayogyāstānna tarkeṇa sādhayet nahi te tarkeṇa sādhayituṃ śakyante | tarkāntareṇa tasya bādhasambhavāt tarkāpratiṣṭhānāt iti nyāyācca | ata evāsya ślokasyottarārddhamanyatra paṭhanti - 'nāpratiṣṭhitatarkeṇa gambhīrārthasya niścayaḥ’ iti | tathāhi | kandukākāre bhuvanakośe kalpyamāne ye kandukapṛṣṭhe kamaṭhapṛṣṭhopame tiṣṭhanti teṣāṃ kiyānapi deśo jalapaśumanuṣyāśrayayogyo'stīti vaktuṃ yuktaṃ, ye tu tannitambe tadadhaśca vasanti teṣāṃ gurutvavatāmarthānāmadhastādāśrayābhāvenāvaśyaṃ patanaṃ bhavatīti tāvāndeśo rikta evāstīti vaktavyam | tathā ca tadāśrayā tatkṛtā dvīpāntarakalpanā lokadṛṣṭiviruddheti pāmarā api pratiyanti | nanu yathā pṛthivyā antarikṣe'vasthānaśaktirdigambarādanyaiḥ sarvairvādibhiḥ kalpyate tathā vayamapi tasyā ākarṣaṇaśaktimanyāṃ kalpayāmahe | yayā sarvadiksthāḥ prāṇinaḥ pṛthivīṃ pādādhasthāmeva manyante khaṃ coparisthamiti | tarhi lokadṛṣṭiviruddhakalpanāpekṣayā sarvaprāṇipratyakṣasvapnamāyendrajālāditulyataivāsyāḥ kuto na kalpyata | nanu svapnādivadasyā bādho na dṛśyata iti cet prākbrahmātmajñānāt mādarśi kiṃ naśchinaṃ śrutyā tu jñāte dvaitaṃ na vidyate | 'neha nānā'sti kiñcana 'ityādikayā brahmadarśanena rajjudarśanena sarpasyeva prapañcabādha āmnāyate | tathā ca niṣkalaṅkāt śrutipramāṇāt brahmādvaitamevādartavyaṃ na tu sakalaṅkāttarkājjagato'nirvacanīyatvamiti bhāvaḥ ||
Linked texts (1)
- Mahābhārata — Vyāsa, Sanskrit