Abhijnanasakuntalam 1.17.2
Mitabhāṣiṇī 1.17.2
- Language
- Sanskrit
1.17.2
śakuntaleti | [ "prayata' pura 'anasūīkā' āha ] 'eṣa ayato dṛśyamāna 'keśaratṛkṣaka' bakulapādapa 'vātena vāyunā 'īritā' cālitā yā 'pallavarūpā 'aṅgulya' tābhi 'mā tvarayati' sattvaragamanātham āhvayati 'iva' | ehi śakuntale jhaṭiti māṃ secanena sa vaha ya iti saṅketayati iva | 'yāvat ena bakulaka 'sambhāvayāmi' gatvā jalasecanena saṃvarddhayāmi | [ "parikrāmati" raṅgamañca parito gacchati ] | priyaṃvadaiti | 'inā' ayi śakuntale 'ata keśaratarutale' 'eva tāvata muhurttaka' kṣaṇamātra 'tiṣṭha' | 'tāvata' praśramāyām [ 'yāvat kāta kṣe 'vadhāraṇe | praśramāyām" iti medinī | upagatayā' samīpavarttinyā 'tvayā' [hetau tṛtīyā ] 'aya keśaravṛcaka bakulapādapa latayā sanātha nāthavān 'iva' alaṅkṛta iva ityartha 'pratibhāti' lakṣyate tvamava vakulamūle sthitā, manye latayā iva kayācita ayamanuggṛhīto vakula iti śaku ntalāyā rūpapraśa sā | śakuntaleti | madhuramucyate tvayā 'ata khalu' ihṛśeneva priyabhāṣaṇena 'tva priyaṃvadā asi' priyaṃvadā iti nāmnā āhvayase | yā priya vadati saiva priyaṃvadā | priyabhāṣaṇena punarrathārtha te nāma | 1 (a) vāterita &c.—īra + kta kama ṇi = īritā urged pallavarūpā aṅgulya pallavāṃgulya | vātena īritā vāteritā urged by the wind tādṛśā pallavāṃgulya | tābhi | karaṇe 3thā | [b] keśaravṛkṣaka —irasvo vṛkṣa vṛkṣaka young tree, keśara is a name of bakula | sa cāsau vṛkṣakaśca | [c] yāvat indicates avadhāraṇa | 3. lobhanīyam—lubh vimohane + ṇic aniyara kartaribāhulakāt attractive. manner lobhanīyaṃ yauvanam not lobhayati māṃ yauvanam with a personal
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit