Abhijnanasakuntalam 1.17.1
Mitabhāṣiṇī 1.17.1
- Language
- Sanskrit
1.17.1
rājeti | 'valkannama' etat samībhūtam 'asyā' śakuntalāyā 'vapuṣa ' lāvaṇyamadasya śarīrasya 'ananurūpam' ayogya 'kāmam' yathā anumantavyama [ “kāma prakāmamityanumatau” iti viś ]| 'puna' kin 'alaṅkāraśriya' vapuṣo bhūṣaṇaśobhāṃ 'na puṣyati' na tanotīti iti 'na' ayogyamapi valkalamidamasyā vapurbhūṣayatyeva || {“vapuṣo valkalam” (ta-, nyā-, ma,) 'vapuṣo valkalama' (rā-, vi- ) }|| sarasijeti | anvaya —śaivalenāpi 'anuviddha' sarasija ramyam, lakṣma malinamapi himāṃśo lakṣmīṃ tanoti, valkalenāpi tanvī iyam adhikamanojñā| madhurāṇāmākṛtīnāṃ kimiva hi na maṇḍanam | vyākhyā—'śaivalenāpi' tucchayā jalanīlyā api ( gaṅgāyām api ) 'anuviddha' 'sarasija kamala 'ramya' madhuram | 'lakṣma' cihna kalaṅkaḥ (“cihna lakṣma ca” ityamara ) 'malinamapi' kṛṣṇavarṇam ata kutsitamapi, 'himā śiśirāḥ 'śyāmala' snigdhā yasya tasya, śītalaprabhayandrasya 'lakṣmīṃ' śobhāṃ 'tanoti' vistārayati | 'valkalenāpi' hetune valkalāvṛtāpi 'tanvī' kṛśāṅgo 'iya śakuntalā 'adhika' yathā tathā, 'manojñā' hṛdyā manoharāvarā | etat kiṃta'mānādya manye madhurāṇā manojñānām 'ākṛtīnā vapuṣā kimitra hi tucchamapi 'vastu na maṇḍana' na bhūṣaṇam | api tu sarvameva kāntamūrterbhūṣaṇa bhavati ||
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit