Abhijnanasakuntalam 1.18
Mitabhāṣiṇī 1.18
- Language
- Sanskrit
1.18
rājeti | 'apināma' kimida sambhāvita yata 'iyama' eṣā śakuntalā 'kula ayutaśiṣyapoṣakasya munikaleśvarasya kaṇvasya 'asavarṇā brāhmaṇetara ' yata kalatrama [' kalatre kaidāra” iti koṣa ] 'tatsaṃbhavā' tajjātā 'syāta' bhaveta 'athavā' paca 'sandehena' saṃśayena 'kṛtam' alam | iya brāhmaṇabījaprasūtā, taditarajātā vā, prakāraṇa saśaya |
aśasayamiti | anvaya - [ iyam } asaśaya kṣatraparigrahakṣamā, yat me 1 mana asyām abhilāṣi | sandehapadeṣu vastuṣu satām anta karaṇapravṛttayo hi pramā vyākhyā- 'iya' śakuntalā 'asaśaya' niścita 'kṣatrasya' kṣatriyajāta 'parigraha' patna svīkāra, tasya 'kṣamā' yogyā | kathamametata jñāyate ityāha-yata 'me' mama puruvaśapra 'āryyam' ācārapūta 'mana asyā' śakuntalāyām 'abhilāṣi' saspṛham | pravṛttireva anuharttavyā, utpathapravṛttirapi āpatati ityāha - 'sandigdha padeṣu' 2 { 'pada vyavasitatrāṇasthānalakṣmāṅghrivastuṣu” ityamara ] saśayasthaleṣu 'vastuṣu' f yāni yāni vastūni ma śayasthānāni teṣu ityarthaṃ, satā' sādhūnā, na tu prākṛtā 'anta karaṇasya' manasa 'prakṛṣṭā vṛttaya' pravartta nānivarttanālakṣaṇā vyāpārā 'hi' ta 'pramāṇa” karttavyanirṇāyakam || karttavyākarttavyeṣu sādhūnā mana eva prama pauravo'ha sādhureva | mamaca me śakuntalā prati yāti | tannūnamiya me iti bhāva | tayāpīti | 'tathā' eva tarkayati 'api artha' 'enā śakuntalā 'tattvata ' svarūpeṇa 'upalabdhesā' jñāsā | āśramavāmiśya paripṛcchādibhi āmūla śakuntalāyā vṛttāntam avagamiṣyāmi |
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit