Pramāṇa · Search · About · API

Abhijnanasakuntalam 1.29.1

Mitabhāṣiṇī 1.29.1

Language
Sanskrit

1.29.1

nepathya iti| ‘nepathye’ veṣaracanāsthāne, raṅgaścāt vahi, eṣā vāk udgatā— ‘tapovanasattvānām’ āśramamṛgāṇām ‘rakṣāyai, paritrāṇāya ‘sannihitāḥ’ samīpasthā ‘bhavatu’ | ‘mṛgayā’ mṛgān vidhyan ‘viharati’ paricarati iti ‘mṛgayāvihārī’ ākheṭapāyī ‘pārthivo rājā ‘duṣyanta ’ ‘pratyāsanna anikaṭavartī ‘kila’ samāgata eva | tureti | anvaya —tathāhi turagakhurahata pariṇatāruṇaprakāśaḥ reṇu śalabhasamūha iva viṭapaviṣaktajalārdra valkaleṣu āśramadrumeṣu patati | vyākhyā—‘tathāhi’ rājñaḥ pratyāsannatvāt hi ‘turagāṇām’ aśvānāṃ ‘khurai’ hataḥ ‘ataeva utthāpita pariṇatasya sāyaṃsya caramūryasya ‘prakāśaḥ’ iva prakāśo’ dīptiryasya tathāvidha sāyaṃravisādṛśyaḥ ‘śārata’ ityarthaḥ ‘reṇuḥ’ dhūliḥ 'dalabhānāṃ' 'samūhaḥ' rāśiḥ 'iva viṭapeṣu' śākhāsu ‘viṣaktāni śoṣakṣitāni'jalāīrāṇi vārisiktāni valkanāni' yeṣāṃ tathāvidheṣu 'āśramadrumeṣu' tapovanataruṣu 'patati' , yāvat dhūlirbhanaṃ dṛśyate, tāvadadama śvāṃlpā valkalāni ityarthaḥ | rājeti | 'aho asmān' mām 'anviṣyanti vicinvanti ye tathāvidhā paurā nāgarikā 'tapovanam uparundhanti' pīḍayanti etat 'dhik' garhāmahe | bhavatu pratigamiṣyāma, pratyāvṛttā 'bhaviṣyāmastāvat' | rājeti | [ udvignatvāt 'sambhrameṇa' tvarayā 'saha' yathā tathā āha ] 'vayamapi' ahañca 'āśramasya pīḍā' tapovanoparodho 'yathā na bhaviṣyati tathā prayatiṣyāmahe' aha prayatnavān bhaviṣyāmi | ityaddhamapi amanāyasa uḍḍiya eva | [ "sasambhramam" ( rā-, ta-)-"asambhra mama" ( vi-) ] ||

Linked texts (1)